• Βικτώρια Χαλκιά - Ντότσικα
    Βικτώρια Χαλκιά - Ντότσικα Συμβουλευτική ψυχολόγος - Διαπροσωπικη Ψυχοθεραπευτρια PhD Std, MSc BS.c

Πόσες είναι πραγματικά  εκείνες  οι φορές που “πιάσατε” τον εαυτό σας να έλκεται από άτομα που όπως αποδείχτηκε στην συνέχεια, δεν σας ταίριαζαν  καθόλου; Πολλές φορές μετά το τέλος μιας γνωριμίας αναρωτιέστε  πως γίνεται, οι πρώην σας σύντροφοι, να  μοιράζονται κάποια  κοινά χαρακτηριστικά τόσο κατά την εξωτερική τους εμφάνιση, όσο κι ως προς  την συμπεριφορά.

Κατά την ψυχαναλυτική προσέγγιση βασική αιτία αυτής της επανάληψης στην επιλογή   ενός  συγκεκριμένου  μοτίβου  συντρόφου, οφείλεται στην ασυνείδητη επιθυμία του ανθρώπου να “αποκτήσει βαθιά οικειότητα ” με μια πατρική ή μητρική φιγούρα, προσδοκία που δεν ικανοποιήθηκε επαρκώς κατά τα πρώτα παιδικά χρόνια.

Σαφώς οι λόγοι που μπορεί κάτι τέτοιο συμβαίνει, δεν περιορίζονται μόνο στην εξήγηση αυτή, αν λάβει κανείς υπόψη την έλλειψη εμπειριών στον τομέα των σχέσεων, την ανυπομονησία για  άμεση συναισθηματική ένωση και ικανοποίηση, μια  τάση  για επιλογή  καταστάσεων  που φαίνονται “οικίες” καθώς  και μειωμένη διάθεση για προσπάθεια σχετικά με θέματα που αφορούν την μελλοντική ευτυχία.

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι συχνά η απογοήτευση, η ματαίωση και η παγίωση της αντίληψης ότι  δεν θα βρεθεί τελικά,  σ' αυτή την ζωή τουλάχιστον , ο/η κατάλληλος  σύντροφος. Η αλήθεια είναι πως κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί κάτι τέτοιο μιας και ο απόλυτος  έλεγχος της ζωής είναι ανέφικτος, πόσο μάλλον και η παράλογη πεποίθηση ότι δεν υπάρχουν τρόποι να προκαλέσετε ευχάριστες για εσάς αλλαγές.

Σκέψεις που ενθαρρύνουν  ευχάριστες αλλαγές:

•    Οτιδήποτε   δεν λειτουργεί αποτελεσματικά για εσάς ή δεν σας ικανοποιεί, μετατρέψτε το (παράδειγμα: τα μέρη που συνηθίζεται να βγαίνετε, την μορφή των πρώτων   ραντεβού, την απόφασή σας να βγαίνετε πάντα με τις ίδιες παρέες, την αντίληψη ότι ο σύντροφος που θα σας προσελκύσει πρέπει να έχει απαραίτητα τα  συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που έχετε εξ’αρχής ορίσει).
•      Σκεφτείτε τον  σύντροφο με βάση τις δικές σας πραγματικές ανάγκες. Ο άνθρωπος με τον οποίο θα μοιραστείτε μια στενή σχέση θα πρέπει να είναι κατάλληλος για εσάς κι όχι για τους φίλους, την οικογένεια ή την κοινωνία γενικότερα.
•    Συνειδητοποιείστε ότι το άγχος και η υπέρμετρη αγωνία να συνδεθείτε με κάποιον/α , είναι τελείως διαφορετικό από το να θέλετε απλώς έναν  σύντροφο. Το πρώτο δηλώνει απόλυτη ανάγκη και απελπισία  ,το άλλο επιθυμία. Οι επιλογές και οι ενέργειες διαμορφώνονται ακούσια από όσα αισθάνεστε.  
•    Επικεντρωθείτε  σε ορθολογιστικές σκέψεις και αντιλήψεις σχετικά με φόβους και  απόλυτες πεποιθήσεις (συνήθως οι ορθολογιστικές απόψεις επαληθεύονται από την εμπειρία σας).
•    Η ευτυχία στην σχέση δεν έρχεται πάντα εύκολα, ορισμένες φορές απαιτεί προσπάθεια, εσωτερική παρατήρηση και χρόνο.
•    Αναζητείστε  στην σχέση σας, κυρίως την συναισθηματική σταθερότητα, την καλή επικοινωνία και την συμβατότητα των χαρακτήρων σας (δώστε χρόνο ώστε να βεβαιωθείτε ότι υπάρχουν, δεν αρκεί να τα φαντασιώνεστε εξαιτίας της έντονης επιθυμίας).
•     Γίνεται ενεργητικοί, πάρτε την κατάσταση στα χέρια σας, χωρίς να ρισκάρετε την ασφάλεια σας.
•    Αποδεχτείτε  τα λάθη και τις παραλήψεις στις σχέσεις σας, χωρίς να νιώθετε πως σας χαρακτηρίζουν γενικότερα (πχ είμαι ανίκανος, δεν αξίζω ως άνθρωπος).
•    Αξιοποιείστε θετικά όσα σας απογοήτευσαν στην προηγούμενη σχέση προς όφελος της επόμενης, κατά συνέπεια και δικό σας.

Ο τρόπος που αισθανόμαστε συνδέεται άμεσα με  τις σκέψεις και τις αντιλήψεις που διαμορφώνουμε από τα πρώτα  μόλις  χρόνια ζωής(κοινωνικές δομές-στερεότυπα). Από την άλλη όμως  μεριά, οι  ανθρώπινες προσωπικές ανάγκες δεν συμβαδίζουν απόλυτα  με τις κοινωνικές επιταγές και την μορφή των πεποιθήσεων γύρω από τις σχέσεις, τον έρωτα, τους ρόλους  ή την απόρριψη. Η αποξένωση, το άγχος, η ματαίωση και η θλίψη στις ανθρώπινες επαφές,  είναι μόνο κάποιες ενδείξεις στις μέρες μας,που μαρτυρούν  την επιμονή μας να θέλουμε όλα να συμβαίνουν  γρήγορα και χωρίς προσπάθεια.

 

 

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

 

 

Σάββατο, 02 Φεβρουάριος 2013 07:38

Το αθυρόστομο παιδί

Πως νιώσατε την τελευταία φορά που, το κατά τ’ άλλα τρισχαριτωμένο σας νήπιο , ξεστόμισε την πρώτη του “κακιά” λεξούλα; Τι είδους συναισθήματα νιώσατε την στιγμή που η πράξη του αυτή , έλαβε χώρα μπροστά στα έκπληκτα μάτια συγγενών και φίλων; Η απάντηση είναι μάλλον προβλέψιμη, αν και στην προκειμένη περίπτωση άλλο είναι εκείνο που απασχολεί τους περισσότερους γονείς, προφανώς ο κατάλληλος τρόπος να ελέγξουν αυτή την ανεπιθύμητη συμπεριφορά.

Βασική αιτία εμφάνισης αυτής της συμπεριφοράς οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τα παιδιά μαθαίνουν και ανακαλύπτουν τον κόσμο μέσα από την αλληλεπίδρασή τους με το περιβάλλον και τις δραστηριότητες που αυτό προσφέρει. Παρατηρούν, ακούν και αναπαράγουν   τα εξωτερικά ερεθίσματα, με αδιανόητη ταχύτητα και ακρίβεια. Μέσω της μίμησης γνωρίζουν τους κανόνες, τα όρια και την αξία των συναισθημάτων που προκαλούν με τις συμπεριφορές τους. Ορισμένες φορές αρέσκονται να αποσπούν την προσοχή των γονέων με θετικό και ευχάριστο τρόπο, ενώ άλλοτε προτιμούν να βλέπουν στα μάτια των άλλων την έκπληξη και την έκδηλη αμηχανία.

Αρχικά εξηγήστε στο παιδί με ηρεμία και αυθεντικά ειρηνική διάθεση την αξία του να εκφράζεται όμορφα και τις συνέπειες που έχει το λεξιλόγιο του στα συναισθήματα των γύρω του. Το σίγουρο είναι πως θα επαναλάβει την ενέργεια με σκοπό να προκαλέσει την αντίδρασή σας και να ελέγξει τα όρια σας. Μείνετε εντελώς απαθείς, σαν να μην έχετε ακούσει τίποτα σημαντικό(αδιαφορία). Αν δει πως η κακιά κουβέντα δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, πιθανόν να αισθανθεί πως το κίνητρο εξασθενεί ,κατά συνέπεια και η συμπεριφορά του. Αποφύγετε να προσδίδεται στις κουβέντες του μεγαλύτερη ισχύ από αυτή που πραγματικά έχουν.

Αν πάλι η συμπεριφορά επιμείνει, μάλλον το παιδί ζητά απεγνωσμένα την προσοχή σας οπότε και θα πρέπει να πάρετε πιο δραστικά μέτρα. Σε αυτή την περίπτωση ζητήστε του με αποφασιστική διάθεση να πάει στο άλλο δωμάτιο ,ή εγκαταλείψτε εσείς τον χώρο, εξηγώντας απλά τον λόγο αυτής της απόφασης. Αν τύχει να μιλά άσχημα εκτός σπιτιού και με την παρουσία κοινού, προειδοποιήστε το ότι την επόμενη που θα μιλήσει αντίστοιχα θα φύγετε αμέσως. Και κάντε το κιόλας, οι απειλές απλά αποδυναμώνουν την ισχύ και τον λόγο σας. Στις περιπτώσεις που τα παιδιά βρίζουν συστηματικά τους γονείς και μόνο, στρέψτε την προσοχή σας στο ότι το παιδί σας είναι θυμωμένο μαζί σας. Συζητήστε το ανοιχτά, αν νιώθετε έτοιμοι και ακούστε προσεχτικά το μήνυμα που πυροδοτεί τον θυμό του και την ανεπιθύμητη συμπεριφορά.

Οι βλασφημίες αντανακλούν συνήθως την προσπάθεια του παιδιού να πειραματιστεί με την γλώσσα και τα όρια σας. Κάποιες φορές τα αίτια είναι βαθύτερα και εστιάζουν στις οικογενειακές αλληλεπιδράσεις και τους ρόλους . Ξεκινώντας μια προσπάθεια προσεκτικής παρατήρησης της συμπεριφοράς του παιδιού σας, αναρωτηθείτε αν εσείς οι ίδιοι αποτελείται ακούσια και αντανακλαστικά, πρότυπο, την στιγμή για παράδειγμα που οδηγείτε και ένας απρόσεκτος οδηγός φρενάρει αδικαιολόγητα μπροστά σας……!

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

Σάββατο, 09 Φεβρουάριος 2013 12:40

Απιστία και γάμος

Η συζυγική λατρεία και ο γάμος είναι στενά συνυφασμένες  έννοιες με την αποκλειστική  σεξουαλική  πίστη, τουλάχιστον  σε ένα θεωρητικό επίπεδο και σε ένα μεγάλο ποσοστό της κουλτούρας της δυτικής κοινωνίας. Μια έρευνα που διεξάχθηκε στην Μεγάλη Βρετανία (sexual behavior in Britain), έδειξε πως η συζυγική πίστη αποτελεί βασικό στοιχείο μιας επιτυχημένης συζυγικής σχέσης. Παρόλα  αυτά, η κλινική πρακτική αποδεικνύει πως η πραγματικότητα δεν είναι  πάντα ακριβώς έτσι.
Τελευταίες μελέτες δείχνουν πως οι σημερινές γυναίκες και άντρες γίνονται ολοένα και πιο ανεκτικοί στην συζυγική σεξουαλική απιστία , καθώς μεταβάλλονται οι πεποιθήσεις  τους σχετικά με την φύση των  εξωσυζυγικές σχέσεων ,τις  συνέπειες και  τα κίνητρα   διατήρησης  του γάμου.


Έχουν λοιπόν παρατηρηθεί τρεις   βασικοί  τύποι   απιστίας. Ο πιο συχνός και “παραδοσιακός” τύπος    περιλαμβάνει την σεξουαλική εμπλοκή με τρίτο άτομο , γεγονός που παραμένει κρυφό από τον ή την σύντροφο. Ο δεύτερος αναφέρεται ,στην “παράλληλη μοιχεία”, όπου ο εξωσυζυγικός δεσμός αποκαλύπτεται και ο/η σύζυγος,  αποφασίζει  να  ανεχτεί το γεγονός, χωρίς ο γάμος να οδηγείτε σε διάλυση. Ο τελευταίος  ονομάζεται “ ψυχαγωγική παραλλαγή”  όπου συνυπάρχουν η διάθεση για εξωσυζυγικές σχέσεις  και παράλληλα επιθυμία να παραμένει ο γάμος ως έχει, με την προϋπόθεση ότι  ο σύντροφος θα συναινέσει(μάλλον σπάνιος τύπος μοιχείας). Κι αν οι   “περιστασιακές ερωτικές σχέσεις”  συνήθως δεν απειλούν έναν  γάμο με διάλυση , δεν ισχύει   το ίδιο και με τις συνεχιζόμενες εξωσυζυγικές σχέσεις  ,οι οποίες συχνά οδηγούν το άτομο  στο να εγκαταλείπει  τον σύζυγο, μαζί και τον γάμο.


Οι λόγοι που οδηγούν τους συζύγους σε εξωσυζυγικές δραστηριότητες ποικίλουν. Ένα ποσοστό  δημιουργίας εξωσυζυγικών  δεσμών   , συνδέεται με την γέννηση του πρώτου παιδιού, όπου το σεξ είναι λιγότερο διαθέσιμο και το άγχος είναι ιδιαιτέρα έντονο κατά την περίοδο αυτή . Η κρίση  της μέσης ηλικίας αποτελεί επίσης ισχυρό αίτιο για την σύναψη σχέσεων εκτός γάμου, όπως επίσης η εκδήλωση μιας ασθένειας ή ατυχήματος στον έναν από τους συζύγους. Κυρίως  όμως η δημιουργία εξωσυζυγικών σχέσεων είναι  αποτέλεσμα συζυγικής δυσαρέσκειας. Έχει βρεθεί πως οι άντρες αναζητούν την σεξουαλική ικανοποίηση έξω από τον γάμο ,ενώ οι γυναίκες κυρίως την συναισθηματική, χωρίς αυτό να ισχύει κατά κανόνα ή να απενοχοποιεί ανάλογα ,  τις επιλογές τους, που δρουν ούτως η άλλως σε βάρους του άλλου.

Άλλοι σημαντικοί λόγοι που οδηγούν στην απιστία:

- Έλλειψη οικειότητας και ουσιαστικής επικοινωνίας με τον/την σύζυγο
- Απουσία συναισθηματικής κάλυψης
- Αισθάνονται ότι αγνοούνται, ότι δεν ακούγονται, ότι δεν αναγνωρίζεται η προσωπική τους αξία μέσα στον γάμο
- Έχουν  χαμηλή αυτοεκτίμηση και νιώθουν   ανίκανοι/ες να προσφέρουν χαρά στον σύζυγο και καταφεύγουν σε μια άλλη σχέση ώστε να αισθανθούν πως κερδίζουν ξανά την προσοχή κάποιου άλλου ανθρώπου
- Αναζήτηση  αισθημάτων ενθουσιασμού, έρωτα και   ανανέωσης. Μέσα από τις εξωσυζυγικές  σχέσεις οι σύζυγοι αναζητούν κίνητρα, για αποκάλυψη  κρυφών πτυχών της προσωπικότητας  τους, που πιθανόν δεν εκφράζονται / ικανοποιούνται   μέσα στον γάμο
- Αναζήτηση επιβεβαίωσης ότι παραμένει  σεξουαλικά επιθυμητός /η . Δεδομένου πως  μέσα από  την   ερωτική έκφραση και την ενεργή  σεξουαλικότητα  το άτομο αντλεί δύναμη και  κίνητρα για ζωή.

Τα άτομα που δημιουργούν και συντηρούν παράνομες σχέσεις νιώθουν ασυνείδητα  ενοχές και αρνητικά συναισθήματα για τον εαυτό τους  ,ακόμη και αν έχουν κατορθώσει να “δικαιολογήσουν”  στο μυαλό τους, αυτή τους την επιλογή. Οι σχέσεις εκτός γάμου  έρχονται παραδόξως αντιμέτωπες με βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις ,ώστε είναι μάλλον απίθανο να μην συνοδεύονται από αισθήματα λάθους, ενοχών  και κοροϊδίας. Αντίστοιχα οι ψυχολογικές  συνέπειες για τον προδομένο σύζυγο είναι οδυνηρές αφού αισθάνεται ταπεινωμένος, συντετριμμένος και αβοήθητος. Η εμπιστοσύνη δύσκολα κερδίζεται πάλι, ενώ οι πληγές δεν φαίνεται να επουλώνονται εύκολα  με απολογίες και μετανοητικούς όρκους.    


Το πιο πιθανό αποτέλεσμα των εξωσυζυγικών σχέσεων δεν είναι όπως φαίνεται πάντα η λύση του διαζυγίου, αλλά η αναγνώριση της απιστίας ως ένα σημάδι οικογενειακής κρίσης ,που ζητά απεγνωσμένα λύσεις. Επομένως η αποκάλυψη της σχέσης εκτός γάμου  αποτελεί την αφετηρία σε μια προσπάθεια επίλυσης των δυσκολιών των συζύγων που θα αποκαταστήσουν από κοινού και σε βάθος τα προβλήματα. Αν αυτό δεν επιτευχθεί με αποτελεσματικό και ουσιαστικό  τρόπο, πιθανόν δημιουργηθούν και άλλες εξωσυζυγικές σχέσεις στην συνέχεια διαιωνίζοντας και ενισχύοντας τα θέματα. (ενίσχυση φαύλου κύκλου).


Πολλές φορές τα ζευγάρια αγνοούν  τον ρόλο και τις προσωπικές ευθύνες   μέσα στο γάμο , αναζητώντας μια καλύτερη ζωή με κάποιον άλλο σύντροφο. Σύντομα  όμως απογοητεύονται ,διαπιστώνοντας πως τα ίδια προβλήματα  που αποτέλεσαν αιτία διάλυσης της πρώτης σχέσης, εμφανίζονται ως δια μαγιάς και στην επόμενη σχέση τους. Αυτό αποτελεί  αδιαμφισβήτητο στοιχείο που δίνει πληροφορίες τόσο για την σχέση του ζευγαριού , όσο κυρίως  για την ατομική  συμπεριφορά  των συζύγων μέσα σε αυτή.


Μια αποδεδειγμένα αποδοτική διαχείριση της απιστίας είναι η  αναζήτηση  αληθινών  λύσεων στα θέματα  που προκαλούν συμπεριφορές απιστίας στον γάμο. Η απιστία είναι το σύμπτωμα και όχι το ίδιο το πρόβλημα ανάμεσα στα ζευγάρια. Τα ζευγάρια που καταφεύγουν σε ειδικούς έχουν στατιστικά περισσότερες πιθανότητες να βγουν δυνατοί μέσα από τέτοιου είδους δοκιμασίες, ώστε να συνεχίσουν μαζί δυνατότεροι και με καλύτερη γνώση του εαυτού τους! Η λύση της απιστίας είναι σκληρή, ή τουλάχιστον πιο οδυνηρή από ότι το να στρέψει κανείς το βλέμμα του, προς τον ίδιο του  τον εαυτό. 

 Όλα όσα μας ενοχλούν στους άλλους μπορούν να μας οδηγήσουν στην κατανόηση του εαυτού μας.

Karl Jung, 1875-1961, Ελβετός ψυχίατρος

 


 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

Το αίσθημα θυμού σε συνδυασμό με την κινητικότητα και την έντονη ανησυχία ονομάζεται ζήλια. Η ζήλια υπονομεύει καθημερινά την ζωή και την ισορροπία πολλών ζευγαριών , προκαλώντας δυστυχία και πολλά "συναισθηματικά" διαζύγια. Όταν οι σύντροφοι νιώθουν μόνιμα περιορισμένοι και συναισθηματικά πιεσμένοι εξαιτίας της «παράλογης» ζήλιας μέσα στην σχέση ή σε άλλες οικίες - διαπροσωπικές συναλλαγές, αισθάνονται ψυχολογικά εγκλωβισμένοι. Οι συνέπειες αποδεικνύονται καταστροφικές για την σχέση , για την ψυχική ισορροπία αυτού που δέχεται την «παράλογη» ζήλια , αλλά και του ζηλότυπου ανθρώπου που υποφέρει ,διατηρώντας έναν φαύλο κύκλο "αυτό-υποτίμησης".
Τι εννοούμε στην καθημερινότητα όταν χρησιμοποιούμε τον όρο ζήλια ? Αρχικά είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε την «δικαιολογημένη» ζήλια και την παθολογική της έκφραση. Η «δικαιολογημένη» ανησυχία είναι αποτέλεσμα ενός ερεθίσματος στο οποίο θα αντιδρούσε με ανασφάλεια το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων.(85%). Απορρέει από ένα αίσθημα ανασφάλειας μέσα σε φυσιολογικά πλαίσια. Η «αδικαιολόγητη» μορφή ή αλλιώς «παθολογική» ζήλια περιλαμβάνει μια γενικευμένη και μόνιμη καχυποψία προς τον ερωτικό σύντροφο και τους ανθρώπους γενικότερα.

Στοιχεία που χαρακτηρίζουν την συμπεριφορά ενός ζηλότυπου ανθρώπου.

Υπερβολική καχυποψία: Οι άνθρωποι που ζηλεύουν παθολογικά είναι έντονα καχύποπτοι σχετικά με τα κίνητρα , τις ενέργειες και την συμπεριφορά των ανθρώπων ή του συντρόφου τους. Κάνουν μόνιμα αρνητικές ερμηνείες, δημιουργώντας αβάσιμα σενάρια ενώ αισθάνονται ότι γίνονται πολλές φορές αφορμή για αρνητική κριτική και κοροϊδευτικά σχόλια.( Σύνηθες παράδειγμα: βλέπει τον σύντροφο να μιλά με κάποιον/α και σκέφτεται απλά και σχεδόν αυτόματα, ότι πιθανόν να διατηρούν κρυφή σχέση).
Αυτό-υποτίμηση: Η εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους είναι κάθε άλλο παρά θετική, δεν πιστεύουν ότι είναι αρκετά ικανοί/ες και δεν αποδέχονται την προσωπική τους αξία. Αναζητούν διαρκώς την επιβεβαίωση και την προσοχή του συντρόφου και των άλλων. Αν περιορίσουν και εποπτεύσουν στενά τις ενέργειες του συντρόφου , θα αισθανθούν μικρότερη απειλή και άγχος. Η ζήλια λειτουργεί αντισταθμιστικά στην εσωτερική ανασφάλεια και το συναισθηματικό «έλλειμμα» που ασυνείδητα νιώθουν για τον εαυτό τους.
Υπέρμετρη ευθιξία-ευαισθησία: Συχνά αναζητούν στα λεγόμενα των άλλων ,αρνητικές προθέσεις και ερμηνείες χωρίς βάσιμα επιχειρήματα. Αποδίδουν στους άλλους κρυφές τους επιθυμίες και σκέψεις και αισθάνονται ότι οι άλλοι τους ασκούν κακεντρεχή κριτική σε ότι λένε και κάνουν.
Δημιουργούν αισθήματα ενοχής - κάνουν έμμεσους εκβιασμούς: Συνήθως οι άνθρωποι που ζηλεύουν παθολογικά έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση , δεν τολμούν να διεκδικήσουν τις επιθυμίες τους με ευθύ και άμεσο τρόπο , οπότε οδηγούνται στο να θέτουν εκβιασμούς προκειμένου να μην απορριφθεί το αίτημα τους.
Ακραίες – απόλυτες πεποιθήσεις: Η «αδικαιολόγητη» ζήλια είναι κάτι περισσότερο από μια απλή ενόχληση ή απογοήτευση ,που αισθάνεται κάποιος την στιγμή που παρακολουθεί τον/την σύντροφό του να μιλά για παράδειγμα με κάποιον άλλο άνθρωπο. Ο ζηλότυπος άνθρωπος σε μια αντίστοιχη περίπτωση ,κάνει διάφορες επίμονες και ακραίες σκέψεις όπως … : ότι θα εγκαταλειφθεί από τον σύντροφο, ότι δεν αξίζει την αγάπη του, ότι ο σύντροφος είναι κτήμα του , ότι δεν είναι αποδεκτό να δημιουργούνται σχέσεις με άλλα άτομα και ότι θα πρέπει να έχει το αποκλειστικό ενδιαφέρον και προσοχή του συντρόφου του ». Αφιερώνει σημαντικό μέρος της συντροφικής ζωής "δημιουργώντας ιστορίες" που βυθίζουν τόσο τον άλλο άνθρωπο , όσο και τον ίδιο σε δυστυχία.

 

Πως θα διαχειριστείτε την «παράλογη» ζήλια

Η "παθολογική" και "αδικαιολόγητη" ζήλια δύσκολα αντιμετωπίζεται στην σχέση ενός ζευγαριού και ιδιαίτερα αν λειτουργεί σαν χαρακτηριστικό της σχέσης, σαν ένα "καθεστώς". Ο ζηλότυπος άνθρωπος δύσκολα παραδέχεται πως η ανησυχία του απορρέει από μια εσωτερική του ανασφάλεια και ότι αδίκως προκαλεί την μιζέρια στους γύρω του. Εκτός κι αν αποφασίσει για λόγους διατήρησης και αρμονίας της σχέσης να ζητήσει την βοήθεια από κάποιο ειδικό! Παρακάτω προτείνονται κάποιες ιδέες που πιθανόν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της ακραίας ζήλιας και των καταστροφικών συνεπειών της:

Από την αρχή της σχέσης , μην μπαίνετε στην διαδικασία να απολογείστε χωρίς λόγο, εξηγώντας τα αυτονόητα. Όσο συμμετέχετε στον φαύλο κύκλο της απολογίας ,τόσο δίνεται την αίσθηση στον ζηλότυπο ότι έχει το δικαίωμα να σας ανακρίνει και να σας ελέγχει. Μείνετε αμέτοχοι σε αυτό το παιχνίδι περιορισμού, μην αφήνετε τα περιθώρια για ανάκριση.
• Ο θυμός δεν δίνει το δικαίωμα σε κανέναν να ασκεί βία. Πρέπει να γίνει ένας διαχωρισμός μεταξύ των εννοιών "θυμός" και "βιαιοπραγία". Ο κάθε ένας είναι σε θέση να θυμώσει, όχι όμως εξαιτίας του θυμού να ασκήσει βία.
• Εάν υποφέρετε από αισθήματα ζήλιας και σκέψεις που σας προκαλούν μεγάλη και συνεχή αναστάτωση ζητήστε βοήθεια από κάποιο ειδικό. Με την κατάλληλη ψυχολογική στήριξη θα διερευνήσετε τις αυτόματες πεποιθήσεις που σας οδηγούν σε μια ψυχοφθόρα και επίμονη "επιφυλακή" και τον σύντροφό σας σε αγανάκτηση.
• Αξιολογείστε τις σκέψεις σας με έναν ορθολογικό τρόπο και σύμφωνα με τις επιταγές της λογικής σας και μόνο.
• Εξετάστε κατά πόσο ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα οι σκέψεις αυτές.
• Αναθεωρείστε δογματικές και απόλυτες απόψεις για τον έρωτα. (παράδειγμα: «Αφού με αγαπά δεν πρέπει να αναπτύσσει φιλίες με άλλα άτομα» ή «ο σύντροφος μου ,μου ανήκει αποκλειστικά», «πρέπει διαρκώς να μου επιβεβαιώνει την αγάπη του»).
• Επανεκτιμήστε την άποψη ότι η προσωπική σας αξία εξαρτάται αποκλειστικά από τον/την σύντροφό σας.
• Δουλέψτε με τον εαυτό σας και τα αυτοκαταστροφικά αισθήματα που πηγάζουν από τις αντιλήψεις σας. Επιμένοντας να συντηρείτε την ζήλια γίνεστε απαιτητικοί για τους γύρω σας ,ενώ διατηρείτε το εξοντωτικό άγχος και την ταλαιπωρία κυρίως προς τον εαυτό σας. Παραγνωρίζεται συστηματικά τα θετικά στοιχεία της προσωπικότητας σας και κατά συνέπεια τις πιο εποικοδομητικές συμπεριφορές, που θα εξασφάλιζαν διάρκεια και καλύτερη ψυχική επαφή, στην σχέση.

Η «λογική» ζήλια , είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο που προκαλεί αισθήματα απογοήτευσης και εκνευρισμού εξαιτίας κάποιας συμπεριφοράς του συντρόφου και κάτω από ορισμένες συνθήκες. Πρόκειται για ένα συναίσθημα που οι πιο πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει ,που δεν συνοδεύεται με ακραίες μορφές ζήλιας, εκρήξεις και αδικαιολόγητες και αβάσιμες ερμηνείες. Όταν οι αντιδράσεις και οι σκέψεις αποκτούν μια άλλη διάσταση ,ο έλεγχος που ο ζηλότυπος ασκεί σταδιακά γενικεύεται και τότε ένα γεγονός αποτελεί απλά αφορμή για παρατράγουδα…! Παρόλα αυτά η δυναμική της σχέσης ορίζεται πάντα από κοινού, κι αυτό αποτελεί ένα ξεκάθαρο κίνητρο ώστε να ενεργήσετε θετικά για εσάς ή την σχέση σας , είτε θέτοντας τα όρια σε αυτούς που σας "ελέγχουν", είτε κοιτάζοντας κατάματα τις ανασφάλειες σας.

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

 

Πόσες φορές διαπιστώσατε ως γονείς ότι θα επιθυμούσατε με έναν μαγικό τρόπο να κάνετε το βλαστάρι σας να σταματήσει την αποκρουστική και εξοντωτική για τα νεύρα σας, ¨κλάψα¨ ? Ο τόνος της φωνής του παιδιού σας και το επίμονο κλαψούρισμα οδηγούν τους γονείς πολλές φορές στα όρια της απελπισίας. Τα παιδιά από την άλλη μεριά που παρατηρούν και ζυγίζουν με ακρίβεια τις αντιδράσεις των γονέων, χρησιμοποιούν την ¨δεξιότητα¨ της γκρίνιας με σκοπό την επίτευξη των στόχων τους.


Οι γονείς έχοντας εξαντλήσει κάθε απόθεμα υπομονής, ικανοποιούν τα αιτήματα των παιδιών με την ελπίδα ότι όλα θα εξελιχθούν ομαλά. Αυτό όμως δεν αποδίδει τις περισσότερες φορές κι έτσι μια νέα επιθυμία πυροδοτεί την κλάψα ως ένα εδραιωμένο μέσο επικοινωνίας μεταξύ παιδιού γονέα. Η αντιπαράθεση δυνάμεων ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα ξεκινά και η κατάληξη είναι εύκολα προβλέψιμη… Η στρατηγική που αποδεδειγμένα βοηθά στην οριοθέτηση του ¨κλαψουρίσματος¨ αναφέρει πως δεν θα πρέπει να γίνεται κανένα χατίρι που ζητιέται με όπλο την γκρίνια.



Πρακτικές συμβουλές προς τους γονείς:

 

- Μην υποκύπτεται στην γκρίνια προκειμένου να σταματήσει. Στρέφετε την προσοχή σας αλλού δηλώνοντας απλά εξ αρχής ότι δεν είστε διαθέσιμοι να ακούσετε το αίτημά του με τον τρόπο που έχει επιλέξει.

- Εξηγείστε του πως θα είστε έτοιμοι να το ακούσετε μόνο όταν δείχνει να είναι ήρεμο και χωρίς να διαμαρτύρεται "μοιρολογώντας". (Επαναπροσδιορίστε την επικοινωνία σας κάτω από μια βάση ήρεμης συζήτησης).

- Προτείνετε εναλλακτικούς τρόπους να διεκδικεί τα όσα επιθυμεί. «Θα σου δώσω το ποτήρι αν μου το ζητήσεις με όμορφο τρόπο».

- Αγνοήστε τον ανεπιθύμητο τρόπο που ζητά κάτι και μιλήστε του πρόσχαρα.

- Αν η γκρίνια ξεπερνά τα όρια φύγετε από δωμάτιο και επιστρέψτε όταν πια θα έχει λήξει.

- Σε περίπτωση που είστε στο super market και το παιδί σας έχει στην κυριολεξία αγκαλιάσει με πείσμα το ράφι με τις σοκολάτες, πάρτε το και επιστρέψτε στο σπίτι , εξηγώντας πως μια άλλη φορά θα γευτεί το αγαπημένο του γλυκό.

- Τονίστε και ενισχύστε την έννοια της καλής συμπεριφοράς αποφεύγοντας έτσι μελλοντικές γκρίνιες. (ευχαριστημένοι γονείς συνεπάγεται ικανοποιημένα παιδιά).

- Κάθε φορά που ζητήσει κάτι με όμορφο τρόπο επιβραβεύστε την πράξη του λέγοντας «Μου άρεσε ο τρόπος που το ζήτησες, πολύ καλή η προσπάθεια σου»!

- Ενθαρρύνεται την ανεξαρτησία του παιδιού μέσα στ σπίτι, όπου είναι εφικτό. Το να ικανοποιείτε κάθε του ανάγκη ήταν μια ενέργεια που εξυπηρετούσε, όσο το παιδί δεν ήταν αντικειμενικά σε θέση να τα καταφέρνει και μόνο του .

- Αποφύγετε να χαρακτηρίζεται το παιδί ως γκρινιάρικο αποδίδοντας ταμπέλες και επιτείνοντας τον θόρυβο. « δεν αντέχω άλλο, είσαι απαράδεκτος ,θα με τρελάνεις κ.τ.λ.). Μην εστιάζεται την προσοχή σας στο αρνητικό αυτό χαρακτηριστικό, γιατί απλώς έτσι το αναπαράγεται.

- Διδάξτε εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας στο παιδί.




Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

Αγίου Νικολάου 6,Λαμία

6985126004

 

Ο «Εκφοβισμός» παρατηρείτε ως  ένα διεθνές και διαχρονικό φαινόμενο σύμφωνα με το οποίο ,το άτομο  θεωρεί για κάποιους λόγους , τον εαυτό του ανώτερο ,ικανότερο και  αξιότερο γνωστικά ή σωματικά , ασκώντας  συστηματική ,εσκεμμένη  ,έκδηλη και απρόκλητη σωματική ή συναισθηματική βία προς  άλλους ανθρώπους και στην περίπτωση μας μαθητές. Το φαινόμενο αναφέρεται σε μια ευρεία ποικιλία επιθετικών συμπεριφορών και υποδηλώνει επιθυμία για κυριαρχία και   κατάχρηση της  εξουσίας στις διαπροσωπικές σχέσεις . Εκτός από το θύμα και τον θύτη, στην διαδικασία αυτή συμμετέχουν συνειδητά ή όχι, οι παρατηρητές του φαινομένου, όσοι γνωρίζουν κάτι γι αυτό και γενικότερα όλο το σχολικό περιβάλλον.(μαθητές-ενήλικες)
Η διαφορά δύναμης(ψυχολογικής ή συναισθηματικής) μεταξύ δράστη και θύματος ,που καθιστά το θύμα αδύναμο να αμυνθεί  και  το τοποθετεί  αυτόματα σε μειονεκτική θέση, θα μπορούσε να ορισθεί ως εκφοβισμός. Με τον όρο «εκφοβισμό» αναφερόμαστε στην μεταφρασμένη αγγλική λέξη   bulling, ενώ ο όρος «bully» , που περιγράφει όποιον ασκεί εκφοβισμό , μεταφράζεται ως ο « νταής», «μάγκας» ή « τσαμπουκάς».
Στα πλαίσια του σχολικού εκφοβισμού, συμπεριλαμβάνονται επίσης ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός, όπου ο δράστης χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για να προωθήσει προσβλητικά και άσεμνα  μηνύματα, ο σεξουαλικός με την μορφή ανήθικων  χειρονομιών, σχόλια  σεξουαλικού περιεχομένου και  ¨αστείων¨ που προκαλούν αμηχανία και φέρνουν τους μαθητές σε δύσκολη θέση. Αίσθηση προκαλεί τα τελευταία χρόνια ο εκφοβισμός και οι πράξεις κοινωνικής απομόνωσης ,ως αποτέλεσμα ρατσιστικών αντιλήψεων. Η διαφορετικότητα, η καταγωγή και οι κοινωνικό-οικονομικές διαβαθμίσεις, πυροδοτούν επιθετικές ενέργειες. 

Πως θα διακρίνουμε τον εκφοβισμό από τις υπόλοιπες εκφράσεις επιθετικής συμπεριφοράς.
Χαρακτηριστικά Bulling


•    Αρνητικές ενέργειες ή ενοχλήσεις που σκόπιμα γίνονται από τον θύτη με λεκτικό (σκόπιμο αποκλεισμό του θύματος από ένα κοινωνικό πλαίσιο, βρισιές, απειλές,πειράγματα,χλευασμό ,άσεμνες χειρονομίες,εκβιασμός) ή σωματικό τρόπο (ξύλο, σπρωξίματα, κλωτσιές, στρίμωγμα ), που άμεσο κίνητρο έχουν την θυματοποίηση και την συμμόρφωση του δέκτη.
•    Ύπαρξη διαφοράς δύναμης (σωματικής ή ψυχολογικής) μεταξύ θύματος και θύτη ή θυτών. Όσοι εκφοβίζουν,  αντιλαμβάνονται την αδυναμία όσων δεν έχουν αρκετά ανεπτυγμένες σωματικές ή ψυχολογικές  δεξιότητες  και χαρακτηριστικά προσωπικότητας, ώστε να υπερασπιστούν σθεναρά τον εαυτό τους στην παρούσα κατάσταση.(αυτοπεποίθηση, γλωσσική  επιδεξιότητα ,διεκδικητικότητα , σιγουριά, μεγαλύτερη σωματική δύναμη και κοινωνικές δεξιότητες).
•    Αίσθημα ικανοποίησης του δράστη ή των δραστών όταν προκαλούν βλάβη στο θύμα.
•    Κυριαρχική επιβολή του θύτη προς το θύμα.
•     Έλλειψη  δικαιολογίας για την πράξη εκφοβισμού.
•    Επανάληψη της επιθετικής συμπεριφοράς.
•    Πρόθεση του δράστη να προκαλέσει σωματικό και συναισθηματικό πόνο στο θύμα.
•    Συντελεστική επιθετικότητα, δηλαδή εκφοβισμός με απώτερο και συγκεκριμένο στόχο, την υλοποίηση κάποιου επιθυμητού αποτελέσματος, όπως η κατοχύρωση ισχύος, χωρίς την άμεση εμπλοκή του θύματος. (αντίθετη με την αντιδραστική  επιθετικότητα η οποία προκύπτει ως επακόλουθο δυσαρέσκειας και θυμού του δράστη , μετά από συγκεκριμένο γεγονός.) 
•    Κάθε πρόθεση του  ατόμου  να απομονώσει, να απαξιώσει, να απειλήσει  ή να  υποβιβάζει κάποιον μαθητή θεωρείτε επίσης εκφοβισμός. (έχουν επίσης ανιχνευθεί περιστατικά εκφοβισμού  από καθηγητές προς μαθητές.)

Αντιμετώπιση με βάση τεκμηριωμένες τεχνικές  πρόληψης  και αποφυγής του bulling  :


•    Έρευνα των ειδών εκφοβισμού που αναπτύσσονται στον σχολικό χώρο.
•    Διερεύνηση της ατμόσφαιρας που επικρατεί(αλλαγή του κλίματος που επικρατεί με την συνεργασία γονέων-καθηγητών-σχολικού προσωπικού).
•    Ορισμός σχολικής επιτροπής αντιμετώπισης των θεμάτων που έχουν προκύψει.
•    Εκπαίδευση του σχολικού προσωπικού και των γονέων.(τι είναι και τι δεν είναι εκφοβισμός/πώς να αντιμετωπίσουν τα παιδιά που εκφράζονται βίαια).
•    Ανάπτυξη αισθήματος ανήκειν-δημιουργία συνδέσεων μεταξύ των μαθητών στο σχολείο.
•    Οριοθέτηση. (έχουν όλοι δικαίωμα να ζουν ειρηνικά και με ασφάλεια στον χώρο του σχολείου)
•    Όταν βλέπω κάποιον να κακοποιεί ή να κακοποιείτε στο σχολείο:   - καλύπτω το θύμα(στερώ οπτική επαφή)
- Δηλώνω ξεκάθαρα προς το θύτη ότι αυτό που κάνει είναι κακοποίηση και ότι δεν δέχομαι την πράξη αυτή.(απόλυτη στάση) (π.χ. θα βλέπω τις κινήσεις σου)
-Εμπλέκω και τους παρατηρητές στην διαδικασία(όταν  ο θύτης δεν πάρει την προσοχή από τους παρατηρητές τότε το ενδιαφέρον του μειώνεται).

•     Ενθάρρυνση στο να δεθεί η ομάδα(συνεργασία) .Μόνο τότε οι παρατηρητές παύουν να φοβούνται και παίρνουν το μέρος του θύματος. (ομαδικές δραστηριότητες, κίνητρα για συνεργασία)
•    Συμβουλευτική στα παιδιά και τις οικογένειες των παιδιών που εκφοβίζουν.
•    Συνεχής επαγρύπνηση από καθηγητές ,προσωπικό και γονείς.
•    Ενημέρωση μαθητών , ανοιχτές συζητήσεις για το θέμα  .
•    Επιβράβευση θετικών αλλαγών στις ανεπιθύμητες συμπεριφορές.

Τι δεν λειτουργεί σωστά:

•    Ανοχή στο κομμάτι της βίας.
•    Επιβολή τιμωρίας.
•    Απομόνωση του θύτη.
•    Η σιωπή.

Όταν θέλουμε να σταματήσουμε την βία ,προωθούμε υγιείς τρόπους ζωής, φέρνοντας το πρόβλημα στην επιφάνεια και αναζητώντας λειτουργικούς τρόπους  διαχείρισης. Το να αγνοεί κανείς το πρόβλημα δεν σημαίνει ότι έπαψε να υπάρχει… Η λεκτική επικοινωνία με θετικό τρόπο και η εμπλοκή του κοινωνικού ενδιαφέροντος στην σχολική ζωή προάγουν την καλή ψυχική υγεία .

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

Η ψυχογενής νευρική ανορεξία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε άνθρωπο ανεξάρτητα από  το φύλο, την ηλικία και το κοινωνικό-οικονομικό  του υπόβαθρο, παρόλα αυτά όμως  έχει διαπιστωθεί μέσα από κλινικές  μελέτες, ότι απασχολεί σε ένα σημαντικότερο ποσοστό γυναίκες παρά άντρες. Εκδηλώνεται κυρίως  κατά την διάρκεια της  εφηβείας  και  θεωρείτε μια από τις σοβαρότερες ψυχικές νόσους εξαιτίας των έντονων παρενεργειών στην υγεία του ατόμου αλλά και των ποσοστών θνησιμότητας που έχουν καταγραφεί.
Η νευρική ανορεξία ως συμπεριφορά χαρακτηρίζεται από επίμονη άρνηση της λήψης τροφής και ικανοποίησης του φυσικού  αισθήματος  της πείνας. Τα άτομα με ψυχογενή ανορεξία περιορίζουν σημαντικά την ποσότητα που τρώνε και πίνουν, προκειμένου να ελέγξουν το σωματικό τους βάρος και σχήμα ,μέχρι ένα τέτοιο βαθμό όπου ο οργανισμός εξαντλείτε και σε ακραίες κλινικές περιπτώσεις παύει εντελώς να τρέφεται. Οι χημικές μεταβολές που δημιουργούνται εξαιτίας της μείωσης τροφής, επιδρούν στον εγκέφαλο και καθιστούν το άτομο αδύναμο να πάρει λειτουργικές αποφάσεις για τον τρόπο που τρέφεται.(απώλεια ελέγχου) .
Παρόλο που κάθε περίπτωση ψυχογενής νευρικής ανορεξίας αποτελεί μια ξεχωριστή κλινική  εικόνα, έχουν καταγραφεί ορισμένα χαρακτηριστικά στην προσωπικότητα και την συμπεριφορά των ατόμων που πάσχουν από αυτή. Τα άτομα που εμφάνισαν νευρική βουλιμία ήταν συνήθως  ως παιδιά υπάκουα, ακολουθούσαν πιστά   τις οδηγίες των ενηλίκων και δεν εξέφραζαν συναισθήματα θυμού. Είχαν συχνά  την τάση να θέλουν να ευχαριστούν τους γύρω τους και να συμμορφώνονται στο περιβάλλον, διατηρώντας τις δικές τους επιθυμίες και ανησυχίες κρυφές. Επίσης η διαταραχή  φανερώνει παιχνίδια εξουσίας μεταξύ γονέων και παιδιών  και άρνηση της επικοινωνίας τους  ,καθώς και αίσθημα απόρριψης κατά την  προσπάθεια  διαμόρφωσης της   προσωπικής ταυτότητας του εφήβου.
Η ψυχογενής νευρική ανορεξία εμφανίζει τα εξής χαρακτηριστικά σε τρείς βασικούς τομείς: στο σώμα, στην ψυχολογία και την συμπεριφορά.
Όσον αφορά στο σώμα, παρατηρούνται συνήθως τα εξής:

•    Ακραία απώλεια βάρους  ή  ανεπαρκής και φτωχή αύξηση σωματικού βάρους με βάση το στάδιο ανάπτυξης .
•    Δυσλειτουργία του εμμηνορρυσιακού   κύκλου ή διακοπή αυτού.
•    Πόνοι στην περιοχή της κοιλιάς.
•    Ζαλάδες ,λιποθυμίες και έντονη εξάντληση.
•    Αίσθημα πρηξίματος στο στομάχι.
•    Μείωση της οστικής μάζας.
•    Προβλήματα στο κυκλοφορικό  σύστημα.
•    Δερματικές διαταραχές  ,ξηροδερμία κ.α
•    Πρησμένες αρθρώσεις.
•    Πρήξιμο στο πρόσωπο και τα μάγουλα .
•    Δεν αντέχουν το κρύο.
•    Αστάθεια ηλεκτρολυτών.

Στην Ψυχολογία:

•    Έντονος φόβος και εμμονή με την τροφή και την πιθανότητα αύξησης του σωματικού βάρους.
•    Έντονη απασχόληση με την καταγραφή θερμίδων.
•    Δυσλειτουργική αντίληψη της σωματικής εικόνας και του σχήματος.(Στον καθρέφτη αντιλαμβάνονται και ερμηνεύουν διαφορετικά το είδωλό τους.)
•    Συνεχής και επίμονη άρνηση του προβλήματος.
•    Κατάθλιψη και  κοινωνική απομόνωση.
•    Αλλαγές στην διάθεση και την προσωπικότητα του ατόμου.

Στην συμπεριφορά:

•    Έντονη μυστικότητα.
•    Ιεροτελεστία κατά την διάρκεια του φαγητού.(π.χ. κόβουν σε πολλά  μικρά κομμάτια το φαγητό τους-κρύβουν ή πετάνε το φαγητό-αποφεύγουν να τρώνε μπροστά σε άλλους  ).
•    Κάνουν χρήση καθαρτικών ή προκαλούν εμετούς.
•    Χρησιμοποιούν φαρδιά και μεγαλύτερο μέγεθος στα ρούχα στην προσπάθεια να κρύψουν το γεγονός πως έχασαν βάρος.
•    Υπερκινητικότητα .
•    Ισχυρίζονται πως είναι υπέρβαροι ενώ όλοι υποστηρίζουν το αντίθετο.
(Οι  παραπάνω πληροφορίες  είναι ενδεικτικές και δεν θα πρέπει  να οδηγούν τα άτομα στο να  διεξάγουν συμπεράσματα ή να αντικαθιστούν την εκτίμηση του γιατρού ή του επαγγελματία ψυχικής υγείας.)

Αντιμετώπιση:

•    Αποδοχή της πραγματικότητας και συνειδητοποίηση της κατάστασης και της σοβαρότητάς της.
•    Αποκατάσταση του φυσιολογικού βάρους του ατόμου που υποφέρει.
•    Σχηματισμός ολοκληρωμένης εικόνας και  κατανόησης  των προσωπικών αιτιών πρόκλησης της διατροφικής διαταραχής.(το άτομο θα πρέπει να έρθει σταδιακά σε επαφή με όσα σκέφτεται και αισθάνεται).
•    Μεταβολή και μείωση των συμπεριφορών και σκέψεων που οδήγησαν στην νευρική ανορεξία.
•    Διατροφική επιμόρφωση.
•    Ενδεδειγμένη θεραπεία για την νευρική ανορεξία αλλά και τις υπόλοιπες ψυχογενείς διατροφικές διαταραχές ,θεωρούνται η Συστημική θεραπεία, η οικογενειακή, η Διαπροσωπική ψυχοθεραπεία, η Γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία(CBT)  καθώς και  άλλες.
•    Τροποποίηση αντιλήψεων ,σκέψεων και ιδεών που σχετίζονται με την διατροφή.(ψυχο-εκπαίδευση).
•    Συμβουλευτική ,στήριξη και ενημέρωση του οικογενειακού πλαισίου.
•    Φαρμακευτική αγωγή.
•    Εναλλακτικές μορφές θεραπείας.

Τα ποσοστά εμφάνισης της νευρικής ανορεξίας έχουν αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια.(κυμαίνεται από 0,4-0,7%) .Τα χαρακτηριστικά  της κοινωνίας  ,  τα ανεπιθύμητα συναισθήματα και οι συνθήκες ζωής μέσα στην οικογένεια ,φαίνεται να  επηρεάζουν αρνητικά την εξέλιξη της νόσου, η οποία έχει  σαφώς πολυπαραγωντικές  καταβολές. Η πρόληψη και  η έγκυρη διάγνωση της διαταραχής εξασφαλίζουν γρήγορη αποκατάσταση και μείωση των επεισοδίων υποτροπής. Στόχος της ψυχοθεραπείας είναι πάντα η δημιουργία θεραπευτικής σχέσης που θα βοηθήσει το άτομο να ¨επαναπροσδιορίσει ¨   την προσωπική του ταυτότητα , τις πεποιθήσεις , τα  συναισθήματα και το μοτίβο ζωής γενικότερα.(σχέσεις με σημαντικούς άλλους-τρόποι διαχείρισης δύσκολων καταστάσεων κ.α). Ο ρόλος της οικογένειας διαδραματίζεται βαρυσήμαντο ρόλο στην αντιμετώπιση και θεραπεία της νευρικής ανορεξίας και όλων των διατροφικών διαταραχών, οπότε και κρίνεται απαραίτητη η ενεργή συμμετοχή της στην θεραπεία.

Κρίση είναι μια αλλαγή που προσπαθεί να συμβεί.

~Bryan Tracy~

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

Σάββατο, 29 Σεπτέμβριος 2012 14:11

Βρεγμένο κρεβάτι

     Το ζήτημα του ελέγχου  των σφικτήρων και συγκεκριμένα της βραδινής ενούρησης,απασχολεί έντονα τον γονέα και ιδιαίτερα όταν το τρίχρονο ή τετράχρονο παιδί δεν έχει ακόμα κατορθώσει να «πετύχει»  αυτόν τον αναπτυξιακό μαθησιακό στόχο. Τα περισσότερα  παιδιά κατά την νηπιακή ηλικία έχουν ήδη κατορθώσει να παρατηρούν και να ερμηνεύουν τις αντιδράσεις του σώματος (πίεση της κύστης και έλεγχος), χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι τα καταφέρνουν πάντα, το ίδιο αποτελεσματικά  και κατά την διάρκεια της νύχτας.  Η μάθηση του ελέγχου του σφιγκτήρα κατά τις βραδινές ώρες απαιτεί μια πιο σύνθετη μαθημένη συμπεριφορά,μιας και το ουροποιητικό  σύστημα πρέπει να αντιδράσει  με διαρκώς αυξανόμενη σύσφιξη, ενώ το παιδί κοιμάται. Το  χαμηλό επίπεδο ωριμότητας  της κύστης του παιδιού, ο ακανόνιστος ρυθμός ύπνου και οι μη ικανοποιητικά αναπτυγμένοι βιορυθμοί διέγερσης κατά την διάρκεια του ελαφρύ ύπνου, επηρεάζουν την ικανότητα του να αντιλαμβάνεται και να αντιδρά στα σήματα ειδοποίησης. Κάποιες φορές το βρεγμένο κρεβάτι αποτελεί ένδειξη ύπαρξης  άγχους, δυσκολιών  και δυσβάστακτων αλλαγών που το παιδί δεν μπορεί να εκφράσει και να διαχειριστεί.(παλινδρόμηση)   Σαφώς αν τα συμπτώματα επιμένουν καλό θα ήταν να ερευνηθούν και  βίο-σωματικοί παράγοντες που προέρχονται από διαταραχές του ουροποιητικού συστήματος.(ουρολοιμώξεις- πρόβλημα στα νεφρά κ.α)
     Στην πραγματικότητα το ίδιο το παιδί καθορίζει ουσιαστικά αυτήν την διαδικασία ελέγχου των ούρων  και όχι οι κοινωνικές ή οι γονικές προσδοκίες. Αν σε αυτόν, τον μη αποτελεσματικό  μαθησιακό κύκλο, προστεθούν το άγχος και η απόρριψη,η βραδινή ενούρηση θα  επηρεάσει  το συναίσθημα και την εικόνα που έχει το παιδί για τον εαυτό του. Όποια  και αν είναι η αιτία εμφάνισης του φαινομένου, οι γονείς θα ήταν καλό να διερευνήσουν με ψυχραιμία και διακριτική διάθεση τους λόγους και σε συνεργασία με το παιδί, το οποίο αισθάνεται ήδη την αποτυχία, να επανεξετάσουν με υπομονή την μαθησιακή αυτή δεξιότητα. Αν καταλάβει το παιδί τους λόγους της βραδινής ενούρησης δεν θα αισθανθεί το ίδιο αποτυχημένο και  με την κατάλληλη ενθάρρυνση, σταδιακά,θα κατορθώσει  τον στόχο.

    Βήματα παροχής υποστήριξης στους γονείς:

  • Απόκλιση ύπαρξης διαταραχών της ουροδόχου κύστης και των νεφρών.
  • Ανοιχτή ειλικρινής συζήτηση με το παιδί σχετικά με το πώς νιώθει, τι συζητιέται  γενικώς  για το θέμα αυτό, στο σχολικό και φιλικό του περιβάλλον καθώς και ποια είναι η δική του άποψη για την δυσκολία που αντιμετωπίζει.
  • Παροχή πληροφόρησης στο παιδί για τα πιθανά αίτια εμφάνισης της βραδινής ενούρησης, απενοχοποίηση και  καθησύχαση. Είναι σημαντικό να κατανοήσει τα πραγματικά αίτια του προβλήματος, παρά να κατηγορεί   τον ίδιο του τον εαυτό.
  • Προτείνετε στο παιδί να συγκρατεί συνειδητά και  για λίγο περισσότερο τα ούρα του, κατά την διάρκεια της ημέρας, με  σκοπό την εξάσκηση του ελέγχου της κύστης του.
  • Με την συγκατάθεση του, σηκώστε το ώστε να πάει μόνο του τουαλέτα,λίγο πριν εσείς οι ίδιοι κοιμηθείτε.
  • Χωρίς πίεση, ρυθμίστε το ξυπνητήρι μετά  στις δύο τα μεσάνυχτα   και ξυπνήστε το παιδί  υπενθυμίζοντας του,την άσκηση που από κοινού αποφασίσατε . Απλά ξυπνήστε το, αφήστε όμως  στο ίδιο να παίρνει τον έλεγχο της κατάστασης.
  • Αποφύγετε να μεταφέρεται το άγχος και την πίεση στο παιδί και να δείχνεται άμεσα ή έμμεσα την δυσαρέσκεια σας αν δεν τα καταφέρνει . Οπλιστείτε με υπομονή!
  • Ο ανταγωνισμός και οι κοινωνικές προσδοκίες σε σχέση με τον έλεγχο των σφιγκτήρων είναι μεγάλες και καλό θα ήταν να μην επιβαρύνουμε το παιδί δημιουργώντας επιπλέον άγχος.  Υποστηρίξτε το στην προσπάθεια του, αποτελώντας πρότυπο  ψυχραιμίας, εξηγώντας ότι ίσως χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο.
  • Αν το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι και το έβδομο ή όγδοο έτος ή αν παρατηρείτε στο παιδί χαμηλή αυτοεκτίμηση, δύσκολη προσαρμογή, χαμηλή κοινωνικότητα, απομόνωση, έντονη εσωστρέφεια   και άλλες παρόμοιες συμπεριφορές, ζητείστε την εξειδικευμένη βοήθεια κάποιου ειδικού.
  • Οι μπαμπάδες, τονώστε τον αντρισμό του παιδιού(σε περίπτωση που έχετε αγόρι),  αφιερώνοντας κάποιο χρόνο στην σχέση μεταξύ σας, επισημαίνοντας τα θετικά χαρακτηριστικά  της εμφάνισης ή της προσωπικότητάς του.(Με μέτρο)

     Το θέμα του βρεγμένου κρεβατιού παρατηρείτε περισσότερο στα αγόρια, αποδεικνύοντας  έτσι τις έντονες κοινωνικές απαιτήσεις που έχουν αναπτυχθεί γύρω από το συγκεκριμένο  φύλο και φυσικά την ψυχική πίεση  που ασκείτε και επηρεάζει καταλυτικά την συμπεριφορά . Η ακριβής εστίαση στα αίτια,η  υπομονετική  εκπαίδευση και  ενθάρρυνση των γονέων  προς τα παιδιά, αποδεικνύεται πως έχουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, θεαματικά αποτελέσματα.

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

 

Άρθρο από την σχολική εφημερίδα του νηπιαγωγείου ¨ουράνιο τόξο¨

     Μιλώντας για νευρική ή ψυχογενής βουλιμία αναφερόμαστε σε μια διαδικασία διαταραχής στην  πρόσληψη  τροφής. Η νόσος χαρακτηρίζεται από επεισόδια υπερφαγίας και μεγάλης κατανάλωσης τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα, ακολουθώντας  άμεσα η διαδικασία   απαλλαγής της τροφής και των θερμίδων της, μέσω του εμετού, της έντονης σωματικής άσκησης και των διαφόρων καθαρτικών/διουρητικών (αντιστάθμιση). Στόχος του ατόμου με βουλιμικό επεισόδιο είναι να ξεφορτωθεί τις θερμίδες που έλαβε με κάθε μέσο, εμποδίζοντας έτσι  την αύξηση του βάρους του. Η διαταραχή φανερώνει επίσης  πως υπάρχουν συναισθηματικές ανάγκες οι οποίες δεν μπορούν να ικανοποιηθούν μόνο μέσα από το φαγητό, άγχος και έντονο στρες για δύσκολες-δυσβάστακτες καταστάσεις της ζωής, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενοχές καθώς και εσφαλμένες κοινωνικές αντιλήψεις για την εικόνα και το ιδανικό βάρος. Η αίσθηση απώλειας ή μικρής άσκησης ελέγχου σε διάφορους τομείς της ζωής, οδηγούν συχνά το άτομο σε συμπεριφορές βουλιμίας μέσα από τις οποίες αισθάνεται ότι ανακτά προσωρινά τον έλεγχο (άσκηση ελέγχου πάνω στο σώμα).


   Η νευρική βουλιμία έχει ταξινομηθεί ως μια ξεχωριστή διατροφική διαταραχή / διαγνωστική κατηγορία, από το 1980 και διαφοροποιείτε από την υπερφαγία, κατά την οποία το άτομο δεν καταφεύγει σε διαδικασίες απαλλαγής της τροφής. Η εμφάνιση της  νόσου δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή από το οικογενειακό ή εργασιακό περιβάλλον, εξαιτίας του ότι το άτομο δεν χάνει  βάρος απότομα. Πρώτες ενδείξεις για πρώιμη εμφάνιση της ψυχογενής βουλιμίας στο άτομο θα μπορούσαν να είναι, η επίμονη  ενασχόληση με την εικόνα και το βάρος του, ενοχές γύρω από το φαγητό, ευμετάβλητη διάθεση, ανησυχία και χαμηλή αυτοεκτίμηση.  


    Η ύπαρξη  νευρικής βουλιμίας προϋποθέτει  σημάδια σε τρία επίπεδα:  


Στο σώμα: κούραση, κόπωση, τερηδόνα, δερματολογικές παθήσεις, πόνος στον λαιμό, ασταθής κύκλος περιόδου, αλλαγές σωματικού βάρους.
Στο συναίσθημα: Ενοχικά αισθήματα, ντροπή, αμφιθυμία, θλίψη, έμμονες σκέψεις γύρω από το φαγητό, επεισόδια υπερφαγίας, χαμηλή αυτό-εκτίμηση, αδυναμία άσκησης αυτό-ελέγχου, διαστρεβλωμένη αντίληψη της εξωτερικής εμφάνισης και αντικειμενικού βάρους, απομόνωση.
Στην συμπεριφορά: Υπερφαγία, πρόκληση εμετού,  περίοδοι αποχής από το φαγητό, χρήση καθαρτικών/διουρητικών, υπερβολική άσκηση, αποφυγή κοινωνικών συγκεντρώσεων, συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα μετά από το φαγητό με σκοπό το "ξεφόρτωμα" της τροφής (τύποι κάθαρσης).


    Το άτομο που υποφέρει από βουλιμικό επεισόδιο, καταναλώνει ανεξέλεγκτα μεγάλες ποσότητες φαγητού(αίσθηση έλλειψης αυτοελέγχου) και εν συνεχεία προκαλεί εμετούς ή ακολουθεί κάποιο από τα παραπάνω μοτίβα συμπεριφοράς, προκειμένου  να αντισταθμίσει συναισθήματα έντονου άγχους, ενοχής, πίεσης ,θλίψης και εσωτερικής σύγχυσης. Αισθάνεται  πως ανακουφίζεται  ψυχικά και πως επέρχεται μια εσωτερική γαλήνη, η οποία όμως  διαρκεί προσωρινά (φαύλος κύκλος).  Η συχνότητα και η σοβαρότητα των  βουλιμικών  επεισοδίων διαφοροποιούνται  από άτομο σε άτομο, με περιπτώσεις ατόμων με έναν βουλιμικό κύκλο ανά κάποιους μήνες και άλλες πιο επιβαρημένες σε εβδομαδιαία ή και καθημερινή βάση. Επίσης η ψυχογενής βουλιμία, άλλοτε εκδηλώνεται κοινωνικά και άλλοτε πάλι χαρακτηρίζεται από απόλυτη μυστικοπάθια.     

    Οι παραπάνω πληροφορίες είναι ενδεικτικές και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την διεξαγωγή συμπερασμάτων, αφού κρίνεται άκρως απαραίτητη η  συγκέντρωση επιπρόσθετων σημαντικών ενδείξεων για την ολοκλήρωση της κλινικής εκτίμησης της εικόνας  του ατόμου (συχνότητα επεισοδίων, χρονική διάρκεια συμπτωμάτων, ένταση κ.α) (Βασικά στοιχεία κλινικής ψυχιατρικής, Νίκος Μάνος / αναθεωρημένη έκδοση).

    Ανεπιθύμητες επιπτώσεις της μακροχρόνιας  ψυχογενής βουλιμίας στην ψυχική και σωματική υγεία του ατόμου.

•   Η λειτουργία  βασικών οργάνων του ανθρώπινου οργανισμού, επηρεάζονται σημαντικά, εξαιτίας της έλλειψης ή μείωσης  βασικών συστατικών του σώματος (ηλεκτρολυτικές διαταραχές).
•   Ορμονικές διαταραχές.
•   Καταστροφή σμάλτου δοντιών.
•   Επηρεασμός του οισοφάγου.
•   Επιδείνωση της κατάστασης και αύξηση του χρόνου θεραπείας για αποκατάσταση.
•   Μεγαλύτερη ένταση συναισθημάτων άγχους ή θλίψης, που συνήθως συνοδεύουν την νευρική βουλιμία.
•   Αρρυθμίες.
•   Θόλωμα συνείδησης.

 

    Αντιμετώπιση:

•   Έγκυρη αναγνώριση και αποδοχή των διατροφικών θεμάτων που βασανίζουν και δυσκολεύουν την καθημερινή ζωή του ατόμου.
•   Ψυχοθεραπευτική παρέμβαση και αυτογνωσία (γνωσιακό-συμπεριφορικό μοντέλο-διαπροσωπική θεραπεία-συστημική προσέγγιση κ.α) (ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης της διαταραχής). Αλλαγές στον τρόπο αντίληψης περί φαγητού - ανάκτηση εσωτερικού ελέγχου και ενίσχυση της αυτοεκτίμησης-ικανοποίηση εσωτερικών αναγκών και δημιουργία θεραπευτικού δεσμού.
•   Οικογενειακή προσέγγιση του θέματος (εξειδικευμένη πληροφόρηση για κατάλληλη διαχείριση του προβλήματος από όλα τα μέλη του οικογενειακού πλαισίου).
•   Φαρμακευτική αγωγή (σε κλινικά περιστατικά  καθώς εμπλέκονται κάποιες φορές και βιολογικοί παράγοντες - χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης κ.α).
•   Αντιμετώπιση ιατρικών επιπλοκών της βουλιμίας.
•   Πρόληψη των υποτροπών.

 

     Συχνά  η ψυχογενής βουλιμία συνοδεύεται κι από άλλες συναισθηματικές διαταραχές (άγχος-κατάθλιψηη), που είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη, μιας και οι  ψυχογενής διατροφικές διαταραχές δεν έχουν πάντα κοινωνικό και πολιτιστικό υπόβαθρο. Πρόκειται για μια ασθένεια των τελευταίων ετών που δυσκολεύει  σημαντικά την καθημερινότητα του ατόμου  και πολλές φορές και την ζωή ολόκληρης της οικογένειας. Η ψυχοθεραπεία και οι τεχνικές αντιμετώπισης και υποστήριξης του ατόμου, σε συνδυασμό με την έγκυρη ανίχνευση των πρώτων ενδείξεων, επιτυγχάνουν τις περισσότερες φορές, εντυπωσιακά αποτελέσματα. Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δίνεται σε νεαρές ηλικίες και κορίτσια.

 

Το ανθρώπινο σώμα είναι η καλύτερη εικόνα της ανθρώπινης ψυχής.
Ludwig Wittgenstein, 1889-1951 

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

 

 

Σάββατο, 29 Σεπτέμβριος 2012 15:00

Ψυχολογικοί Τύποι Γονέων!

 

(Άρθρο από την σχολική εφημερίδα του νηπιαγωγείου: Ουράνιο Τόξο)

     Η ανατροφή και η ψυχοκοινωνική εξέλιξη  ενός παιδιού διαμορφώνονται κυρίως μέσα  από το οικογενειακό πλαίσιο, ως ο πιο καθοριστικός και άμεσος κοινωνικός φορέας. Η γονικότητα αποτελεί μια πολύπλοκη και ιδιαίτερα διευρυμένη  διαδικασία, η οποία δεν περιορίζεται  αποκλειστικά στην παροχή ασφάλειας και την εξασφάλιση της τροφής και της επιβίωσης του παιδιού. Η άσκηση του γονικού ρόλου εξαρτάται από τις επιμέρους σχέσεις ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας, τους κοινωνικούς θεσμούς, τις αλλαγές που κατά περιόδους επηρεάζουν τον τρόπο ζωής της οικογένειας και φυσικά τα βιώματα και τις μαθημένες συμπεριφορές που κάθε γονιός διδάχτηκε ως παιδί. Άλλοτε, οι εμπειρίες αυτές  γίνονται αφορμή για ταύτιση και άλλες φορές  αποτελούν κίνητρο για διαφοροποίηση κατά την αναπαραγωγή αυτών των προτύπων, όταν για παράδειγμα,  εμείς οι ίδιοι καλούμαστε να αναλάβουμε τον ρόλο του γονέα. Οι τύποι γονέων έχουν μελετηθεί διεξοδικά εδώ και πολλά χρόνια σε διεθνές επίπεδο, με σκοπό την μελέτη της γονικής συμπεριφοράς και των αποτελεσμάτων αυτής, στην διαμόρφωση της  ανάπτυξης του παιδιού σε πολλαπλά επίπεδα (γνωστικό-συναισθηματικό-κοινωνικό-πολιτισμικό). Έχουν καταγραφεί αναλυτικά, πολύ τύποι γονέων, οι οποίοι στηρίζονται κυρίως σε τέσσερεις  βασικές κατηγορίες (Baumrind 1967). Τον αυταρχικό γονέα, τον ανεκτικό-επιεική  γονέα, τον ανεκτικό-αδιάφορο και τον δημοκρατικό-ανταποδοτικό γονέα.

  Μέσα από  παρατήρηση και έρευνα, επισημάνθηκαν  τα εξής συμπεράσματα με βάση την τυπολογία γονέων και  τις συνέπειες στην συμπεριφορά των νηπίων, παιδιών και  εφήβων:  

ΑΥΤΑΡΧΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΟΝΕΑ

Τα παιδιά με αυταρχικούς γονείς  παρουσίαζαν τα εξής χαρακτηριστικά στην συμπεριφορά τους:

1.      Είναι  ανικανοποίητα, κυρίως με τον εαυτό τους.
2.      Παρουσιάζουν έλλειψη στόχων, δέσμευση σε αυτούς. Απογοήτευση, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ματαίωση.
3.      Αποσυρμένα και εσωστρεφή.
4.      Φοβισμένα.
5.      Δεν εμπιστεύονται εύκολα άλλα άτομα, δυσκολία στις διαπροσωπικές επαφές.
6.      Χαμηλή σχολική επίδοση.
7.      Φοβίες.
8.      Καταθλιπτική διάθεση - κατάθλιψη.
9.      Αντικοινωνική συμπεριφορά.
10.    Χρήση ψέματος.
11.    Έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας με γονείς.

 

ΑΝΕΚΤΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΟΝΕΑ-ΕΠΙΕΙΚΗΣ

1.      Στηρίζονται ελάχιστα στις δυνάμεις τους.
2.      Παρορμητική συμπεριφορά.
3.      Επιθετικότητα.
4.      Ελάχιστα διερευνητική διάθεση.
5.      Μικρή άσκηση αυτοελέγχου.
6.      Απουσίες κατά την εφηβεία.
7.      Ανωριμότητα στις κοινωνικές συναναστροφές.
8.      Μεγαλύτερη εξάρτηση από τους ενήλικες.
9.      Χαμηλή αυτό-εικόνα.
10.    Δεν δεσμεύονται εύκολα σε μια ατομική ταυτότητα .
11.    Φτωχές κοινωνικές δεξιότητες.

 

ΑΝΕΚΤΙΚΟΣ- ΑΔΙΑΦΟΡΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΟΝΕΑ

1.      Τα καταφέρνουν χειρότερα από ότι τα  παιδιά, με τύπους γονέων όλων των υπόλοιπων κατηγοριών.
2.      Έντονη εσωτερίκευση.
3.      Χαμηλές επιδόσεις σε διάφορους τομείς και απαιτήσεις.
4.      Ανωριμότητα.
5.      Έντονα απορριπτικά απέναντι στους γονείς. (ΕΦΗΒΕΙΑ)
6.      Χαμηλή αυτό-εκτίμηση.
7.      Ελλείψει αυτό-ελέγχου.  
8.      Επιθετικότητα.
9.      Έλλειψη πειθαρχίας.
10.    Έλλειψη ορίων.
11.    Παραβατική συμπεριφορά.
12.    Χρήση ουσιών.
13.    Διαταραχές συμπεριφοράς.

 

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΟΝΕΑ

Η ιδανικότερη  κατηγορία!

1.      Ανεξάρτητες προσωπικότητες.
2.      Υψηλή αυτό-εκτίμηση.
3.      Αυτοέλεγχο.
4.      Διανοητική περιέργεια.
5.      Διερευνητικά παιδιά.
6.      Ευχαριστημένα με τους γονείς τους.
7.      Είναι συνεργατικά - εντάσσονται εύκολα  στην ομάδα.
8.      Καλές σχολικές επιδόσεις.
9.      Καλή κοινωνική προσαρμογή.
10.    Ενεργοποιημένα εσωτερικά κίνητρα.
11.    Αποδοχή γονέων και επικοινωνία με επιχειρήματα.
12.    Σεβασμό προς τον εαυτό τους και τους άλλους.
13.    Γίνονται καλύτεροι γονείς.
14.    Βιώνουν  σταθερό συναίσθημα και είναι ικανά να διαχειρίζονται κρίσεις.

 

Τα βασικά χαρακτηριστικά του δημοκρατικού γονέα:

•    Ασκούν έλεγχο με ευέλικτο και όχι με άκαμπτο τρόπο.
•    Είναι σταθεροί.  
•    Δεν είναι απόλυτοι .
•    Ενθαρρύνουν το παιδί να είναι ανεξάρτητο, δίνουν πρωτοβουλίες.
•    Απαιτούν από το παιδί αλλά με μέτρο και λογική.(βάση χαρακτήρα και διαφορετικότητας)
•    Επικοινωνούν και αλληλεπιδρούν λεκτικά με το παιδί.(επιχειρήματα, ανταλλαγή απόψεων).
•    Είναι ζεστοί και στοργικοί.
•    Παρατηρούν το παιδί, ακούνε τις ανάγκες και τα μηνύματα τους.
•    Δίνουν σημασία στα όρια, χωρίς να παραμελούν εντελώς τις ανάγκες των παιδιών.
•    Χρησιμοποιούν επιχειρήματα.
•    Υποστηρίζουν τους οικογενειακούς κανόνες και την σημασία τους για την ομαλή και δίκαιη αντιμετώπιση όλων των μελών.
•    Αναθέτουν  τις συνέπειες των ανεπιθύμητων  πράξεων των παιδιών , στα ίδια τα παιδία.
•    Ενθαρρύνουν την έκφραση των θετικών αλλά και των αρνητικών συναισθημάτων των παιδιών.
•    Συνεργάζονται με τα παιδιά και αποφασίζουν λαμβάνοντας σοβαρά τις απόψεις των παιδιών.
•    Ενεργούν και σκέπτονται δημοκρατικά. Στο τέλος αισθάνονται  όλοι ευχαριστημένοι .

 

... Οι γονείς πρέπει να ξέρουν ότι είναι γονείς….. αλλά και όχι μόνο ...Να γίνονται ενίοτε παιδιά, αλλά να γνωρίζουν ότι δεν είναι…!!   Ν. Σιδέρης

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

 

 

     Η εμφάνιση  των διατροφικών ψυχογενών νοσημάτων  παίρνει δραματικές διαστάσεις  στις μέρες μας, με όλο και  περισσότερους ανθρώπους να αναζητούν σωστή πληροφόρηση, ψυχολογική υποστήριξη και κατάλληλη εξειδικευμένη βοήθεια.  Ζούμε  σε μια εποχή όπου η εικόνα και η αξιολόγηση της, διαδραματίζεται σημαντικότατο ρόλο, κατακλυζόμαστε ταυτόχρονα από άπειρες συμβουλές και εικόνες περί διατροφής, με αποτέλεσμα το φαγητό να υπερεκτιμάται και να μετατρέπεται σε εμμονή.

    Η κλινική πρακτική και οι ερευνητικές μελέτες δείχνουν πως, η έγκυρη διάγνωση της διαταραχής  βοηθά το άτομο να διαχειριστεί πιο  αποτελεσματικά  τις καθημερινές  διατροφικές συνήθειες(διατροφικό στυλ)  και  τα αρνητικά συναισθήματα, που είναι η βασική αιτία εμφάνισης τέτοιων διαταραχών. Ο  καθένας μπορεί να αναπτύξει μια διατροφική διαταραχή, ανεξάρτητα από το φύλο, την ηλικία και το μορφωτικό του  επίπεδο.

   Οι ψυχογενείς διατροφικές διαταραχές  εμφανίζονται  , ως εξωτερικά σημάδια των συναισθηματικών δυσκολιών και των ψυχολογικών θεμάτων του ατόμου. Η υπερφαγία αναπτύσσεται με σκοπό να ελέγξει και να καταστείλει    συναισθήματα  πόνου ,θλίψης  καθώς και επίμονες  σκέψεις , όμως με έναν τρόπο, που λειτουργεί επιβαρυντικά για την σωματική και ψυχική υγεία του ατόμου.(φαύλος κύκλος / παχυσαρκία- υπέρταση-αισθήματα ντροπής-κοινωνική απομόνωση.) Η παχυσαρκία  αποτελεί σε αρκετές περιπτώσεις αποτέλεσμα της υπερφαγίας ,όχι όμως πάντα για κάθε άτομο που αντιμετωπίζει προβλήματα βάρους. Στα   άτομα με παχυσαρκία δεν   παρατηρούνται απαραίτητα διαταραγμένες  διατροφικές  συμπεριφορές με ψυχολογικό και συναισθηματικό υπόβαθρο.

   Οι έρευνες για τα αίτια εμφάνισης των διατροφικών διαταραχών εστιάζουν στην γονιδιακή προδιάθεση που σε  άμεση συνάρτηση με τους κοινωνικούς  περιβαλλοντολογικούς παράγοντες, το life style και τις παγιωμένες μαθημένες  αντιλήψεις  περί διατροφής, ¨ενεργοποιούν¨  την διαταραχή.  Επίσης οι έντονες κοινωνικές  υποχρεώσεις και οι υπέρμετρες προσδοκίες  ενδέχεται να επηρεάσουν και να πυροδοτήσουν τέτοιες συμπεριφορές καθώς και η αδυναμία επικοινωνίας  αρνητικών συναισθημάτων και εσωτερικών αναγκών του ατόμου.(εσωστρέφεια, κατάθλιψη, απουσία υποστηρικτικού δικτύου. ). Το άτομο αδυνατεί ψυχολογικά να διαχειριστεί τις δυσκολίες της ζωής και λόγω της εσωτερικής σύγχυσης και του άγχους που βιώνει  επικεντρώνεται στο φαγητό για να νιώσει ευχαρίστηση και ηρεμία.(έλεγχος) Το άλυτο ή περιπεπλεγμένο πένθος , οι οικογενειακές  δυσκολίες , οι μεγάλες και ξαφνικές αλλαγές καθώς και προβληματισμοί για την σεξουαλική ταυτότητα   του ατόμου , έχουν ενοχοποιηθεί  για την εμφάνιση ψυχογενών διατροφικών διαταραχών.

    Συμπτώματα:

 

  • Επαναλαμβανόμενες και αρνητικές σκέψεις σχετικά με το φαγητό, την ποσότητα, την στάση και την άποψη των τρίτων που παρατήρησαν το άτομο την ώρα του φαγητού. (παράδειγμα: πόσο έφαγα, πότε θα είναι το επόμενο γεύμα, τι θα φάω, μήπως έφαγα παραπάνω, γιατί έφαγα τόσο, μήπως με είδε κάποιος να τρώω πάλι?)
  • Αρνητικά και ανεπιθύμητα συναισθήματα  γύρω από το φαγητό. Έντονο αίσθημα ντροπής, ενοχής, φόβου και άγχους σε σχέση με την διατροφή.(παράδειγμα: νιώθω ότι ξέφυγα από τα όρια μου ,ότι δεν συγκρατήθηκα , ότι δεν έχω τον έλεγχο στην διατροφή , ή το αντίθετο ,πως είμαι βαριά, ενώ όλη με θεωρούν φυσιολογική.)
  • Η συμπεριφορά, που διαμορφώνεται από τις παραπάνω  σκέψεις και το συναίσθημα , οδηγούν το άτομο σε ένα συγκεκριμένο διατροφικό  μοτίβο αλλά  και σε  συνεχή ενασχόληση με το βάρος του.(παράδειγμα: τρώω  όλη την ώρα, ζυγίζομαι συνέχεια, τρώω κρυφά από τους άλλους, βρίσκομαι  διαρκώς εντός ή εκτός δίαιτας, δεν με ικανοποιεί η εικόνα μου.)

 

Υπερφαγία

   Η υπερφαγία χαρακτηρίζεται ως μια ξεχωριστή ψυχογενής διατροφική διαταραχή , με δύο βασικά   χαρακτηριστικά –συμπτώματα: την μεγάλη κατανάλωση  τροφής σε μικρό χρονικό διάστημα και την αίσθηση  απώλειας  ελέγχου  στην κατανάλωση τροφής . Διαφοροποιείτε  από την νευρική βουλιμία, από το γεγονός ότι, τα άτομα με υπερφαγία δεν αυτό-προκαλούν εμετούς μετά από ένα υπερβολικά μεγάλο γεύμα(μη χρήση ακατάλληλων αντισταθμιστικών συμπεριφορών). Στην υπερφαγία ο άνθρωπος τρέφεται ανεξέλεγκτα ή τουλάχιστον έτσι αισθάνεται, αλλά δεν οδηγείτε σε επεισόδιο προκαλούμενου εμετού, καθαρτικών κ.τ.λ.  Κάθε επεισόδιο υπερφαγίας συνοδεύετε από αίσθημα έντονης ενοχής και ντροπής .

Συχνά γνωρίσματα υπερφαγίας :

  • Το άτομο  τρώει ενώ δεν νιώθει το φυσικό αίσθημα της πείνας.
  • Τρώει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που συνήθως τρώει το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων  και μέσα  σε αντίστοιχη  χρονική περίοδο.
  • Σταματά να τρώει  όταν πια αρχίσει να αισθάνεται δυσαρέσκεια και αηδία.
  • Τρώει γρήγορα, αγχωμένα και από αμηχανία.
  • Απομονώνεται  κοινωνικά.
  • Βιώνει ντροπή ,ενοχές και ανεπιθύμητα συναισθήματα  μετά από κάθε υπερβολικό γεύμα.
  • Υπόσχεται αλλαγές  που τελικά αδυνατεί να πραγματοποιήσει.
  • Ξεκινά δίαιτες  που αποτυγχάνουν.
  • Καταναλώνει τροφές με μεγάλη θερμιδική αξία.
  • Προβληματίζεται έντονα  για τους λόγους που δεν  ασκεί  αυτό-έλεγχο, ενώ στην πραγματικότητα ,ένιωθε την ανάγκη να το κάνει (γιατί μου συμβαίνει αυτό?).
  • Ματαιώνεται και  χάνει την εμπιστοσύνη και  την εκτίμηση προς τον εαυτό του.
  • Έντονο άγχος.

 

 

   Οι παραπάνω πληροφορίες  είναι ενδεικτικές και δεν θα πρέπει  να οδηγούν τα άτομα στο να  διεξάγουν συμπεράσματα διότι , η κλινική διάγνωση θα πρέπει γίνεται αποκλειστικά  και μόνο από εξειδικευμένο θεραπευτή, ο οποίος  συνυπολογίζει και εκτιμά επιπλέον στοιχεία σχετικά με το ιστορικό, την προσωπικότητα και την σοβαρότητα της διαταραχής.(συχνότητα επεισοδίων-ένταση-χρονική διάρκεια συμπτωμάτων)(DSM IV). 

   Αντιμετώπιση:

   Τις περισσότερες φορές, η προσπάθεια να χάσει κανείς βάρος και να ελέγξει την διατροφή του μόνο με δίαιτα, εστιάζεται στο κίνητρο του για αποδοχή από το περιβάλλον. Με αυτόν τον τρόπο όμως το άτομο  παραγνωρίζει βαθύτερες συναισθηματικές του ανάγκες και εσωτερικά  θέματα που αποτελούν την βασική πηγή εμφάνισης της διαταραχής της υπερφαγίας. Έτσι πολύ σύντομα η δίαιτα καταρρέει ,μαζί και η διάθεση για περαιτέρω προσπάθεια. Μέσα από την ψυχοθεραπευτική σχέση και διαδικασία, το άτομο έρχεται σε επαφή  με τον εαυτό του, τις βαθύτερες  σκέψεις και τις μαθημένες διατροφικές συμπεριφορές, επιτυγχάνοντας  μόνιμες και ουσιαστικές αλλαγές. Όπως :

  • Πρόληψη και ενημέρωση.
  • Αυτογνωσία.
  • Διαπραγμάτευση και αναθεώρηση παγιωμένων γνωστικών αντιλήψεων για την διατροφή.
  • Έλεγχος κατά την λήψη τροφής.
  • Έλεγχο  και σε άλλες   συμπεριφορές που δεν λειτουργούν σωστά για το ίδιο το άτομο.
  • Ανεξαρτησία από τον εθισμό προς το φαγητό και τις συναφείς συμπεριφορές.
  • Άσκηση ελέγχου σε θέματα  που αφορούν τον τρόπο ζωής γενικότερα.
  • Διαχείριση  αισθημάτων πόνου, θλίψης, άγχους και δύσκολων καταστάσεων.
  • Ενίσχυση της αυτό-εικόνας του.
  • Νιώθει ότι μπορεί τελικά να τα καταφέρει-ότι αξίζει.
  • Αναπτύσσει επικοινωνιακές δεξιότητες και εκφράζεται με μεγαλύτερη άνεση για ότι αισθάνεται. Επομένως  διεκδικεί την ευχαρίστηση μέσα από άλλες πηγές και δραστηριότητες.
  • Επιτυγχάνει καλύτερη συγκέντρωση και σκέψη.
  • Δεν χρειάζεται μονίμως να εντάσσεται σε προγράμματα με εξαντλητικές δίαιτες.
  • Νιώθει ελεύθερος/η  από  κοινωνικές πιέσεις, επικρίσεις και περιορισμούς.
  • Βελτιώνει το  συναίσθημα και την διάθεση του.
  • Διαθέτει καλύτερη σωματική υγεία.
  • Αναπτύσσει  δεξιότητες διαχείρισης διατροφικών συνηθειών.
  • Κατορθώνει απώλεια  βάρους και βελτίωση της εξωτερικής εμφάνισης που έρχεται σαν αποτέλεσμα της όλης προσπάθειας και δεν αποτελεί τον μοναδικό κίνητρο του ατόμου.

 

    Η τροφή  σηματοδοτεί πολλά διαφορετικά στοιχεία ,   για το συναίσθημα και τις βαθύτερες ψυχολογικές ανάγκες του κάθε ατόμου . Υπάρχει αποδεδειγμένα μια θεμελιώδης αιτιώδης συσχέτιση του φαγητού και των συναισθημάτων που βιώνουμε, η οποία καθορίζεται από τα πρώιμα στάδια ανάπτυξης της ζωής μας. Ο καθένας τρέφεται  περισσότερο ή λιγότερο από το κανονικό, για να καλύψει  διαφορετικές επιθυμίες και να αντιμετωπίσει επίπονες καταστάσεις. Είναι σημαντικό  στην υπερφαγία ,όπως και σε όλες τις διατροφικές διαταραχές  να κατανοήσουμε τα πραγματικά αίτια που οδηγούν στην υπερβολή και την στρέβλωση της εικόνας του εαυτού   και μέσα από την προσωπική ανάπτυξη να γνωρίσουμε και αγαπήσουμε τον εαυτό μας και κατά συνέπεια… και το σώμα μας.

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

<< Έναρξη < Προηγούμενο 1 2 3 4 Επόμενο > Τέλος >>
Σελίδα 3 από 4