• Βικτώρια Χαλκιά - Ντότσικα
    Βικτώρια Χαλκιά - Ντότσικα Συμβουλευτική ψυχολόγος - Διαπροσωπικη Ψυχοθεραπευτρια PhD Std, MSc BS.c

     Το διαδίκτυο  αποτελεί παγκόσμια πηγή ενημέρωσης παρέχοντας μια σειρά εργαλείων και διαφορετικών δυνατοτήτων . Επιτρέπει  την ανταλλαγή μεγάλων αρχείων ηλεκτρονικής μορφής ,την αναζήτηση υλικού και πληροφοριών στον παγκόσμιο ιστό, καθώς και την συζήτηση-επικοινωνία  με πλήθος άλλων ανθρώπων σε σχέση με κάποιο θέμα κοινού ενδιαφέροντος. Η εκπαιδευτική αξιοποίηση του διαδικτύου θεωρείτε επίσης σημαντική στο να δημιουργηθούν νέες καταστάσεις μάθησης και επικοινωνίας ανάμεσα σε σχολικές μονάδες. Το γρήγορο και οικονομικό αυτό εργαλείο διάχυσης πληροφοριών και υλικού χρησιμοποιείτε ως κίνητρο συμμετοχής των νέων και των μαθητών σε καινοτομίες και νέες εμπειρίες που τους ενθουσιάζουν και τους παρακινούν στο να μάθουν. Μέσα από το διαδίκτυο αναπτύσσονται μέθοδοι που ενθαρρύνουν την συνεργατικότητα και την  κοινωνικότητα αναφορικά με   την παραγωγή κάποιου συγκεκριμένου  ομαδικού  έργου ανάμεσα σε περισσότερους. Ανάμεσα στις πολυάριθμες χρήσεις και ευεργετικές  παροχές του διαδικτύου , εμφανίζονται και οι  υπηρεσίες ψυχαγωγίας. Η δυνατότητα εύκολης αγοράς της επιλεγμένης ψυχαγωγίας , η εύκολη πρόσβαση στις διάφορες ψυχαγωγικές υπηρεσίες, η  υψηλή ποιότητα  εικόνα και ήχου και ο διαφορετικός τρόπος που η νεολαία αντιλαμβάνεται στις μέρες μας την ψυχαγωγία, κατατάσσουν το internet , σύμφωνα με τελευταίες μελέτες , στην δεύτερη θέση μετά την τηλεόραση.

     Παρά  τις  θετικές  δυνατότητες  και διευκολύνσεις του διαδικτύου σε πολλαπλά και  κύρια επιστημονικά, κοινωνικά και ψυχαγωγικά  πεδία, έχουν διαπιστωθεί και αρνητικές συνέπειες μέσα από την χρήση του. Κάποιες από αυτές έχουν συνδεθεί με την μηχανοποίηση ,την αδράνεια λόγω υπερβολικής διευκόλυνσης ,την συνθηματική γλώσσα , την εγκληματικότητα, την παραβίαση προσωπικών  δεδομένων και την εξάρτηση. Η απομόνωση και ο εθισμός αποτελούν τις συχνότερες αιτίες ενοχοποίησης του διαδικτύου στους νέους,  ως μια νέα μορφή εξάρτησης που εξετάζεται επιστημονικά ,προκειμένου να οροθετηθεί ψυχιατρικά.(νέου είδους εξάρτηση). Επίσης σε κάποιες  περιπτώσεις  ο διαδικτυακός εθισμός ,είναι αποτέλεσμα συνδυαστικών παραγόντων και άλλων ψυχικών διαταραχών , όπως η κατάθλιψη, οι αγχώδεις διαταραχές, η κοινωνική φοβία,  η υπερκινητικότητα κ.α.

     Συχνά αίτια συμπεριφορών εθισμού :

  • Κάλυψη συγκεκριμένων ψυχολογικών αναγκών του ατόμου.(ανήκειν , αξίζω, τα καταφέρνω κ.α)
  • Δυνατότητα δημιουργίας «ιδανικού εαυτού»
  • Εξερεύνηση πτυχών προσωπικότητας χωρίς περιορισμούς, συνέπειες.(απόρριψη, αξιολόγηση, αποδοχή)
  • Κάλυψη εξωτερικής εμφάνισης και έλλειψη οπτικής επαφής.
  • Απουσία  επικοινωνιακών δεξιοτήτων  της άμεσης επαφής και επικοινωνίας.
  • Υιοθέτηση διαφορετικών ρόλων και ταυτότητας μέσα από διαδικτυακές εμπειρίες ,εξαιτίας της ανωνυμίας.( π.χ  μετενσαρκώνει κοινωνικούς ρόλους που δεν  "επιτρέπεται" να έχει στο εξωτερικό κοινωνικό ή οικογενειακό περιβάλλον του-  δύσκολες οικογενειακές καταστάσεις κ.α.)
  • Μέσα από την υπερβολική χρήση με το διαδίκτυο ,το άτομο αποφεύγει την επαφή με  εσωτερικές  οδυνηρές  συναισθηματικές καταστάσεις και ανεπιθύμητες σκέψεις.

 

Συμπτώματα:

 

  • Συμπτώματα συνδρόμου απόσυρσης - αναπτύσσονται κατά την έλλειψη ενασχόλησης με το internet  ,όπως ψυχοκινητική διέγερση, άγχος, έμμονη σκέψη για το διαδίκτυο, όνειρα).
  • Μείωση της λειτουργικότητας του ατόμου σε επαγγελματικό, κοινωνικό, διαπροσωπικό και οικογενειακό επίπεδο.
  • Υπερβολική κατανάλωση χρόνου και χρήματος σε διαδικτυακές δραστηριότητες
  • Μειωμένη επίδοση στο σχολείο
  • Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις το άτομο, παραμελεί τον εαυτό του(υγιεινή), απομονώνεται από φίλους , σταματά άλλες δραστηριότητες, αναπτύσσει επιθετική συμπεριφορά, τρώει υπερβολικά ή σταματά να τρέφεται.
  • Χάνουν την αίσθηση του πραγματικού χρόνου.
  • Θυμώνουν υπερβολικά όταν κάποιος τους απαγορεύει την πρόσβαση.(ευερεθιστότητα)
  • Περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας στο Internet
  • Δεν αντιλαμβάνονται ότι έχουν αποδιοργανωθεί από την υπερβολική χρήση. 

 

Βήματα παροχής βοήθειας στους γονείς:

  • Πρόληψη και ενημέρωση
  • Γνωριμία των γονιών με το μέσο.
  • Κατευθυντήριες γραμμές των γονιών προς τα παιδιά σχετικά με την χρήση, τα όρια μέσα στα οποία  μπορεί να έχει πρόσβαση και την τοποθέτηση ειδικών δικλείδων ασφαλείας.
  • Επικοινωνία και ουσιαστική επαφή με το παιδί ,ώστε να εφαρμόζονται τα όρια και να υπάρχει  η σχετική επίβλεψη τήρησης  των κανόνων.
  • Τοποθέτηση του υπολογιστή σε κοινόχρηστους χώρους.
  • Να ορίζονται τα χρονικά πλαίσια με λογική και μέτρο.
  • Να αναπτύσσεται δημιουργικός διάλογος μεταξύ γονέα –παιδιού  ,ώστε να γνωρίζει ο γονέας την πορεία, την εξέλιξη και τις δραστηριότητες του παιδιού στο διαδίκτυο.
  • Δίαυλος γόνιμης επικοινωνίας γονιών –νέων ώστε να γνωρίζει ο γονέας τους προβληματισμούς και τις συναισθηματικές  δυσκολίες  του παιδιού-εφήβου.
  • Παροχή κινήτρων για νέες δραστηριότητες.
  • Ψυχοθεραπεία (γνωστική-συμπεριφορική προσέγγιση , διαπροσωπική θεραπεία).
  • Συμβουλευτική παρέμβαση στους γονείς και στους νέους.
  • Ειδικά κέντρα αποκατάστασης και φαρμακευτική αγωγή(σε πιο σοβαρές διαταραχές)

 

Το διαδίκτυο αποτελεί μέσω σημαντικής πληροφόρησης , ενημέρωσης και ψυχαγωγίας .Η υπερβολική χρήση και η έλλειψη πρόληψης και γνώσης γύρω από αυτό, μπορεί να οδηγήσει σε εθισμό. Το να αφαιρέσουμε αυτή την πηγή γνώσης δεν αποτελεί λύση γιατί έτσι στερούμαστε τα θετικά και ωφέλημα που αναμφισβήτητα προσφέρει. Αντίθετα , η  γνωριμία και η σαφή αίσθηση μέτρου με αυτό μπορεί πραγματικά να μετατραπεί σε  μια θετική εμπειρία.  

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

      Μια έννοια που συχνά προσελκύει το ενδιαφέρον των ανθρώπων είναι η αυτοεκτίμηση. Ο όρος αυτοεκτίμηση αποτελεί σημαντικό και θεμελιακό στοιχείο της προσωπικότητας του ανθρώπου, όμως παραμένει κάτι πολύπλοκο ,σύνθετο και ελάχιστα συνειδητοποιημένο . Εξάλλου αυτή είναι και η αιτία που για τους περισσότερους, είναι δύσκολο να την ερμηνεύσουν. Η έννοια αυτοεκτίμηση προέρχεται από το ρήμα Εκτιμώ(estimare) και σημαίνει ¨προσδιορίζω την αξία ενός πράγματος και έχω συγκεκριμένη γνώμη/άποψη για κάτι¨. Ο όρος χρησιμοποιείτε συνήθως για να προσδιορίσει την συνολική εκτίμηση του ανθρώπου για την προσωπική του αξία. Περιλαμβάνει λοιπόν πεποιθήσεις, συναισθήματα και αντιλήψεις που έχει κάποιος για τον εαυτό του καθώς και τον τρόπο που τον αντιλαμβάνεται, μέσα από μια κριτική οπτική.

     Όταν η αίσθηση που νιώθει κάποιος για τον εαυτό του είναι θετική τότε έχει την δυνατότητα να νιώθει καλά , να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερο σθένος τις δυσκολίες της ζωής , να δρα αποδοτικά και να αισθάνεται επιθυμητός από τους γύρω του. Η πεποίθηση ότι αξίζουμε, ότι είμαστε ικανοί να τα καταφέρουμε και ότι οι άλλοι μας εκτιμούν και μας συμπαθούν είναι ένδειξη αυτοεκτίμησης. Αντίθετα στην περίπτωση που η εικόνα του εαυτού μας είναι αρνητική(χαμηλή αυτοεκτίμηση), κυριευόμαστε από συναισθήματα πόνου, απογοήτευσης ,θυμού, θλίψης. Η εικόνα του εαυτού ,η αγάπη και η εμπιστοσύνη προς τον εαυτό , ως ενήλικας ,είναι αποτέλεσμα των βιωμάτων και των εμπειριών από το οικογενειακό ,το σχολικό και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον . Αν οι συναισθηματικές ανάγκες τότε ικανοποιήθηκαν σωστά, τότε η εικόνα του εαυτού θα είναι σταθερή-δομημένη ακόμα και όταν οι εξωτερικές καταστάσεις δυσκολεύουν το άτομο.

 

Διαφορές μεταξύ αντιδράσεων ατόμων με χαμηλή  αυτοεκτίμηση και θετική αυτοεκτίμηση. 

 

ΧΑΜΗΛΗ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ

• Η αποτυχία τους αφήνει τραύματα που διαρκούν.

• Καταρρέουν μόλις δεχτούν αρνητική κριτική σε τομείς που διαπρέπουν .

• Επιζητούν την αρνητική γνώμη των άλλων-νιώθουν την ανάγκη να απολογηθούν μετά την αποτυχία.

• Συγκρίνουν πάντα τον εαυτό τους με κάποιον πιο ικανό.

• Νιώθουν απόρριψη στην αρνητική κριτική.

• Αγωνιούν πολύ για το πώς τους αξιολογούν οι άλλοι.

• Φοβούνται μήπως αποτύχουν.

• Παρατηρούν όσους είναι σε χειρότερη θέση και παίρνουν κουράγιο.

• Δεν ριψοκινδυνεύουν.

• Νιώθουν ότι οι συνήθειές, τους προστατεύουν.

• Αρκούνται στις μέτριες επιδόσεις.

• Νιώθουν πως είναι κατώτεροι και πως μειονεκτούν.

• Έχουν διαρκώς στραμμένη την προσοχή τους στο πως αντιδρούν οι άλλοι.

• Πιέζονται υπερβολικά από τα ιδανικά και τα πρότυπά τους ,στην αδιάκοπη προσπάθεια τους να δημιουργήσουν και να συντηρήσουν μια εικόνα ιδεατού εαυτού και κοινωνικής θέσης.

• Φοβούνται διαρκώς ότι θα αδικηθούν και θα απειληθούν από τους άλλους.

• Όταν εκπληρώσουν τον στόχο δεν προχωρούν άλλο.

• Εξουθενώνονται ψυχικά σχετικά εύκολα.

• Κάνουν λαθεμένες ερμηνείες, αρνούνται την αλήθεια, προβάλουν τα δικά τους συναισθήματα στους άλλους και χρησιμοποιούν άμυνες προκειμένου να προστατευτούν από τον ψυχικό πόνο και την οδύνη.

• Αναπτύσσουν υποκατάστατα.

• Είναι εσωστρεφείς.

• Βιώνουν αρνητικά συναισθήματα.

• Δημιουργούν σενάρια & φαντασιώσεις.

 

ΘΕΤΙΚΗ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ

• Η αποτυχία δεν τους τραυματίζει.

• Αντιστέκονται στην αρνητική κριτική σε θέματα που τους απασχολούν.

• Υπερασπίζονται την εικόνα τους/τον εαυτό τους.

• Σπάνια αναζητούν την αρνητική γνώμη των άλλων.

• Δεν νιώθουν την ανάγκη να απολογηθούν μετά την αποτυχία.

• Μετά την αποτυχία ,θεωρούν ότι πολλοί άλλοι θα μπορούσαν να βρεθούν στην ίδια θέση.

• Δεν νιώθουν ότι απορρίπτονται.

• Αγωνιούν ελάχιστα για την αξιολόγηση των άλλων.

• Επιθυμούν να πετύχουν/έχουν στόχους.

• Θεωρούν ως πρότυπα, όσους έφτασαν ψηλότερα.

• Αναλαμβάνουν ρίσκα.

• Αναζητούν νέες εμπειρίες.

• Ξεπερνούν τα όρια και τους στόχους τους.

• Δεν αρκούνται στις μέτριες επιδόσεις.

• Βιώνουν τα συναισθήματα τους με έναν ισορροπημένο και θετικό τρόπο.

• Δεν αναρωτιούνται διαρκώς αν αξίζουν.

• Ίσως δεν είναι κυρίαρχοι πάντα μίας κατάστασης ,όμως δεν αισθάνονται κατώτεροι.

• Αισθάνονται επιθυμητοί και συμπαθείς από τους γύρω του.

• Είναι αισιόδοξοι.

• Διαθέτουν αντοχή.

• Είναι τολμηροί, αναλαμβάνουν τις συνέπειες των πράξεων τους, δημιουργούν.

 

Τα  9 κλειδιά  της αυτοεκτίμησης-πως μπορείτε να την ενισχύσετε.

 

ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ :  Να  γνωρίσω  ποίος πραγματικά  είμαι.

                                                 Να είμαι ειλικρινής με μένα/εαυτό.

                                                 Να με αποδεχτώ.

     Οι βασικές αρχές της αυτοεκτίμησης ,δηλαδή η αγάπη ,η εικόνα και η εμπιστοσύνη προς τον εαυτό, σχετίζονται άμεσα με την αυτογνωσία του ατόμου και ¨το ποιος πραγματικά είμαι¨. Ποια είναι τα δυνατά σημεία, τα προτερήματα και τα ελαττώματα μου. Τα ταλέντα μου και οι περιορισμοί μου. Μαθαίνει κανείς ποιος είναι , όταν συνειδητά αξιολογεί τον εαυτό του και όταν αναγνωρίζει το¨ πώς πιστεύει ότι οι γύρω του τον αξιολογούν¨ . Αποδέχομαι την εικόνα μου ,πιστεύω πως αξίζω την αγάπη και ζω σύμφωνα με τις επιθυμίες και τα πιστεύω μου. Έχω αυτοεκτίμηση σημαίνει πως νιώθω καλά για όσα κάνω και σκέφτομαι και δεν θα ήθελα κάτι διαφορετικό από αυτό που ήδη νιώθω για μένα.

 

ΣΕ  ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΔΡΑΣΗ:  Να δρω.

                                                 Να αποδέχομαι την αποτυχία.

                                                 Να  μην με κρίνω.

     Η  θετική αυτοεκτίμηση  δίνει στον άνθρωπο την δυνατότητα  και το σθένος  να δρα και να επιχειρεί  δραστηριότητες και μέσα από τις εμπειρίες που αποκτά ,  να αισθάνεται πως αξίζει και είναι ικανός. Επιχειρώντας  να ενεργεί ,  νιώθει αποδοτικός και  έτοιμος να διαχειριστεί  προκλήσεις και εμπόδια. Μαθαίνει ,ακόμα και μέσα από συνθέτες και  επίπονες συνθήκες , να γνωρίζει τις δεξιότητες του και να  βελτιώνεται στα σημεία που δεν λειτουργούν  επιθυμητά  για εκείνον. Η έλλειψη δράσης, διατηρεί φόβους και ανασφάλειες και στερεί από το άτομο την δυνατότητα να ξεπεράσει τα όρια του  και να εμπιστευτεί τις ικανότητες του. Μέσα από  νέα βιώματα θα υπάρξουν αναπόφευκτα αποτυχίες, που αποτελούν κι αυτές , κομμάτι της γνωριμίας με τον εαυτό και ευκαιρίες για ωριμότητα και προσωπική εξέλιξη .(μετατροπή  των  αρνητικών εμπειριών σε θετικές .)

 

ΣΕ ΣΧΕΣΗ  ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ:  Nα δηλώνουμε την θέληση μας.

                                                      Να ζητάμε την στήριξη των άλλων.

                                                      Να αποδεχόμαστε  ότι είμαστε σαν όλους τους  άλλους ανθρώπους.

     Η προσωπική ανάπτυξη του ανθρώπου  και οι  ¨εύστοχες¨  προσωπικές και εργασιακές   διαπροσωπικές σχέσεις του, στηρίζονται  κυρίως στην μάθηση και την εκπαίδευση.  Μέσα από την κοινωνικότητα ανακαλύπτει  κανείς πτυχές του εαυτού του, επικοινωνεί  στοιχεία  της προσωπικότητας του  και αισθάνεται  χρήσιμος και επιθυμητός  από τους γύρω .Απολαμβάνει  τα αποτελέσματα της δράσης του.   Οι θετικές συναισθηματικές καταστάσεις  και η   διευκόλυνση της έκφρασης    προς φίλους ή κοντινά πρόσωπα, βοηθούν  στο να ενισχύεται  η  συναισθηματική στήριξη και να νιώθει  το άτομο θετικά  για τον εαυτό του. Η θετική αυτοαντίληψη  καλλιεργείτε  όταν  ο άνθρωπος  ενισχύει   τον αυθορμητισμό και δηλώνει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του.  Αν για οποιοδήποτε λόγο, κάποιος αντιμετωπίζει   θέματα ή δυσκολίες  στις καθημερινές εργασιακές ή  κοινωνικές   του συναλλαγές  και δεν έχει το σθένος  ή τα μέσα να τα διαχειριστεί,  μπορεί να απευθυνθεί  με ασφάλεια  σε κάποιον  ειδικό ψυχικής υγείας , αναζητώντας τεχνικές  ,αποδοχή και ενθάρρυνση ώστε να γνωρίσει  ποιος πραγματικά είναι.
     Η επίδραση  της θετικής αυτοεκτίμησης  διαδραματίζεται βαρυσήμαντο ρόλο στην  ισορροπημένη και  φυσιολογική  ζωή του ανθρώπου.(σωματική & ψυχική υγεία). Οι περισσότερες συναισθηματικές διαταραχές  και  προβλήματα υγείας  (καρδιά, ζάχαρο και άλλες ψυχοσωματικές ασθένειες),  βασίζονται κατά έναν τρόπο   στην χαμηλή και μη φροντισμένη αυτοεκτίμηση. Η χαμηλή επίσης αυτοεκτίμηση δεν σχετίζεται  με την εξυπνάδα,την αντίληψη  ή τις πραγματικές ικανότητες του ανθρώπου, αλλά με τις δεξιότητες που έχει αναπτύξει ή όχι  κανείς , να γνωρίσει  τον πραγματικό εαυτό του!

Κάθε άνθρωπος, οπουδήποτε, θα ανθίσει με εκατό απροσδόκητα ταλέντα και ικανότητες, με το που θα του δοθεί απλώς μια ευκαιρία.

Doris Lessing, 1919-, Βρετανίδα συγγραφέας, Νόμπελ 2007

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)


Χαμηλή αυτοεκτίμηση

 

Μέρος 2o

     Η δυναμική των μελών μιας οικογένειας , τα γονικά πρότυπα , οι παραδόσεις και η κουλτούρα που προκύπτει μέσα από κάθε αναπτυγμένη κοινωνία , ¨εκπαιδεύουν¨ τον άνθρωπο, παρέχοντας του πληροφόρηση και δεξιότητες που θα τον οδηγήσουν αργότερα στην δημιουργία διαπροσωπικών και ερωτικών-συντροφικών σχέσεων.

     Μέσα από τον ρόλο της συντροφικότητας , τα άτομα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, σχηματίζοντας ένα νέο "σύστημα" με συγκεκριμένη δυναμική και λειτουργία. Κάποιες φορές, ορισμένες συμπεριφορές είτε δεν λειτουργούν και η ισορροπία ανατρέπεται, με αποτέλεσμα οι σύντροφοι να αισθάνονται απογοήτευση , ματαίωση και αδιέξοδο, είτε λόγω της υπερβολικής εγγύτητας και της έλλειψης ανανεωτικών μηχανισμών η σχέση "σβήνει". Η εύλογη ερώτηση είναι αν θα μπορούσε πράγματι να γίνει κάτι ώστε να αλλάξει θετικά η τάση της δυναμικής του ζευγαριού που οδηγεί σε συναισθηματικό διαζύγιο... Η απάντηση είναι σημαντικά ενθαρρυντική και θετική στην περίπτωση που οι σύντροφοι αποφασίσουν συνειδητά πως υπάρχει διάθεση και κίνητρο (αγάπη, επιθυμία διατήρησης της σχέσης) να το προσπαθήσουν. Αν έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο αδιαφορίας που δεν επιθυμούν καθόλου να εστιάσουν στην σχέση τους, τότε η προσπάθεια θα αποβεί μοιραία και τα προβλήματα θα επανέρχονται , αναπαράγοντας θλίψη και ίσως πολλά άλλα συμπτώματα.(εξωσυζυγικές σχέσεις ,συχνές επισκέψεις στον δικηγόρο).

     Σαφώς η τέλεια σχέση δεν έχει ακόμα ανακαλυφθεί, όμως υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις που φανερώνουν την ποιότητα και την ανάγκη για θετικές αλλαγές μέσα στο ζευγάρι. Πως θα αντιληφθούμε λοιπόν αν η σχέση μας με τον/την σύντροφο , έχει ανάγκη από ανανέωση, βελτίωση , ¨αναθέρμανση¨ και γενικότερα βοήθεια? Κάποιες συχνές ενδείξεις είναι οι εξής:

    • Άσκηση σωματικής, συναισθηματικής, ψυχολογικής και σεξουαλικής βίας , με χαμηλή ή υψηλή συχνότητα (επανάληψη) . Χαμηλής και υψηλής έντασης(τοξικότητα).
    • Ο ένας από τους δύο συντρόφους ή και οι δύο αποφεύγουν συστηματικά να μοιράζονται ώρες μαζί, να επιδιώκουν κοινά ενδιαφέροντα ,επαφή και επικοινωνία.
    • Αυξάνονται σημαντικά, σε σχέση με παλαιότερα ,οι διαξιφισμοί μεταξύ των συντρόφων ή ελαττώνονται ασυνήθιστα σε συχνότητα. Εξαιτίας του ότι η επικοινωνία, εκφράζεται πολλές φορές, και μέσω της αντιμαχίας , η παντελής έλλειψη σηματοδοτεί ότι οι σύντροφοι απελπίζονται και τελικά παραιτούνται από την προσπάθεια τους να σώσουν την σχέση .
    • Οι σεξουαλικές επαφές των συντρόφων μειώνονται σε συχνότητα ,απ ότι συνήθως. Δεν συμπεριλαμβάνονται σ αυτό αίτια όπως: μείωση ευκαιριών για σεξουαλική επαφή λόγω γέννησης παιδιών ή ελάττωση της συχνότητας των επαφών μετά το πέρασμα του πρώτου έτους συμβίωσης.
    • Άλυτες διαφορές σε ζητήματα διαπαιδαγώγησης των παιδιών.
    • Επαναλαμβανόμενη παρέμβαση τρίτων στην σχέση.
    • Αδυναμία διαχείρισης και επίλυσης διαφωνιών και συγκρούσεων για κοινά θέματα ,οικονομικής και επαγγελματικής φύσεως.
    • Απιστία, συναισθηματική εγκατάλειψη, κατάχρηση ουσιών και εμφάνιση εθισμών.
    • Απουσία ¨ λειτουργικού¨ διαλόγου και επικοινωνίας ανάμεσα στο ζευγάρι. Όταν οι γραμμές επικοινωνίας αποτυγχάνουν ή περιορίζονται σημαντικά, η ανάγκη των ατόμων για έκφραση εσωτερικών αναγκών και αυθεντικής επαφής με τον σύντροφο, περιορίζεται και ακολουθεί η απομόνωση.
    • Έχουν κατά καιρούς καταγραφεί αμέτρητες ενδείξεις που οδηγούν ένα ζευγάρι στην απομόνωση, όμως σε γενικές γραμμές η δυσαρέσκεια μέσα στην σχέση και η εμφάνιση κάποιων από τις παραπάνω , καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για προσοχή και φροντίδα της σχέσης.

Ανανεωτικοί μηχανισμοί- Τι "λειτουργεί" θετικά στην σχέση του ζευγαριού….

    • Η προσπάθεια για θετική ¨ανασύνταξη¨ ξεκινά με επικοινωνία του ζευγαριού αρχίζοντας από τα θετικά χαρακτηριστικά της σχέσης. Εξάλλου, για να επιθυμούν τα ζευγάρια να δώσουν ευκαιρία στην σχέση τους ,προϋποθέτει πως υπάρχουν και ενθαρρυντικά στοιχεία σ αυτήν .Υπάρχει η τάση να εστιάζουμε στα αρνητικά ,θεωρώντας αξιοκαταφρόνητα τα θετικά.
    • Η αναγνώριση και η διατύπωση των προβλημάτων βοηθά τους συντρόφους να προσδιορίζουν τις εσωτερικές τους ανάγκες και να αγωνίζονται από κοινού για τους στόχους που θα βελτιώσουν σταδιακά την ποιότητα της σχέσης . (π.χ. να παραδεχτούν το πρόβλημα. ¨νιώθουμε ότι δεν είμαστε καλά μαζί.¨).
    • Ενθάρρυνση της έκφρασης της δυσαρέσκειας χωρίς να διακόπτει ο ένας τον άλλο, ασκώντας κριτική, απορρίπτοντας ή στέλνοντας αρνητικά μηνύματα μέσω της γλώσσας του σώματος. ( χειρονομίες, μορφασμοί προσώπου, διπλά μηνύματα). Ενδείκνυται η ήρεμη συζήτηση(χωρίς φωνές και επιθετική διάθεση), μίας μόνο δυσαρέσκειας κάθε φορά. Διαφορετικά ο σύντροφος χάνεται και ή επιτίθεται για να γλυτώσει ή εγκαταλείπει τον χώρο και φυσικά την προσπάθεια.
    • Αν ξεκινήσετε κάνοντας αυτοκριτική, αυξάνεται τις πιθανότητες να δεχτεί και ο συνομιλητής σας, την έκφραση της δυσαρέσκειας σας . Επιπρόσθετα, αποφύγετε τις παρατηρήσεις την ώρα που ο σύντροφος ασκεί κριτική στον εαυτό του.( Συμφωνείστε μαζί του κάποια άλλη στιγμή της συζήτησης !).Εκπαίδευση στην ενεργητική ακρόαση του συνομιλητή.
    • Την ώρα που διαπραγματεύεστε και ζητάτε από τον σύντροφο σας, αλλαγές στην συμπεριφορά του, μιλήστε συγκεκριμένα και όχι αόριστα. Όσο λιγότερες ασάφειες και γενικότητες τόσο μεγαλύτερη ευστοχία.
    • Επικεντρωθείτε στην πράξη που σας ενοχλεί και αποφύγετε ταμπέλες και χαρακτηρισμούς.(π.χ. είναι άλλη η αντίδραση στην έκφραση ¨είσαι ανεύθυνος¨ και διαφορετική ¨ θα μου άρεσε να αντιμετωπίζεις την κατάσταση με περισσότερη σύνεση¨) .Μιλήστε για όσα εσείς επιθυμείτε και όχι για όσα παρέλειψε ο άλλος να κάνει.
    • Αφιερώστε χρόνο να φροντίσετε και να επιμεληθείτε την εξωτερική σας εμφάνιση. (τόνωση της αυτοπεποίθησης, βελτίωση της αυτό- εικόνας)
    • Εξελιχθείτε κοινωνικά και πνευματικά, βάζοντας στο πρόγραμμα σας, δραστηριότητες, εκδηλώσεις, νέες ασχολίες , που σας ευχαριστούν και σας ανανεώνουν. Μέσα από την κοινωνική δικτύωση προκύπτουν πνευματικές εμπειρίες ,θέματα για συζήτηση και θετική διάθεση .
    • Ενίοτε, οι αλλαγές στο πρόγραμμα και τις οικογενειακές συνήθειες αποδεικνύονται ωφέλιμες. Πειραματιστείτε σε όλους τους τομείς, επιδιώκοντας μεταμορφώσεις και ανανεωτικούς μηχανισμούς .(π.χ. ανακαίνιση χώρου ή αλλαγές κατά την ερωτική επαφή). Η επανάληψη και η έλλειψη ποικιλίας αποτελούν απειλή για την σχέση, μιας και η εκρηκτική παραγωγή ορμονών στον εγκέφαλο(σεροτονίνη ,ντοπαμίνη ,φερομόνες(υπεύθυνες για την ευτυχία, τον έρωτα και πολλά άλλα ), ενεργοποιείται εξαιτίας της εμφάνισης νέων εμπειριών .
    • Οι υποχρεώσεις και τα πρέπει στην σχέση , ιδιαίτερα στον γάμο, είναι αμέτρητες και εξοντωτικές. Επιτρέψτε κατά διαστήματα στον εαυτό σας και τον σύντροφο να χαλαρώνεται, αναβάλλοντας για λίγο τις καθιερωμένες ευθύνες .
    • Όταν τα προβλήματα και η δυσλειτουργία στην σχέση επαναλαμβάνονται σημαίνει πως, ο τρόπος διαχείρισης που έχει επιλέξει το ζευγάρι δεν ¨λειτουργεί¨, επομένως η δοκιμή μιας άλλης φόρμας αντιμετώπισης κρίνεται απαραίτητη.( διακοπή του φαύλου κύκλου).

 

     Η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα στην σχέση των συντρόφων είναι σημαντική ,καθώς εδραιώνει την αγάπη και προσφέρει ασφάλεια. Αυτό δεν αρκεί όμως στην περίπτωση που αναζητά κανείς την αγάπη και τον έρωτα ταυτόχρονα. Τα προβλήματα των σχέσεων φαίνονται πολύπλοκα και αρκετές φορές οι λύσεις φαντάζουν απλές. Κάτι τέτοιο σαφώς δεν ισχύει. Η σχέση, είναι ένας ζωντανός οργανισμός , απαιτεί διάθεση για δουλειά, ωριμότητα , κοινούς στόχους και εν συναίσθηση.(¨να μπαίνεις στα παπούτσια του άλλου¨). Αν λοιπόν η σχέση σας αξίζει τον κόπο , κάντε κάτι αποτελεσματικό γι αυτήν...

 

…Όλη η ηδονή της αγάπης είναι  στην αλλαγή! Μολιέρος

 

     Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση ως έννοια και διαδικασία εκπαίδευσης των παιδιών ,δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε στερεότυπες πληροφορίες σχετικά με περιέργειες και γνώσεις σεξουαλικού περιεχομένου. Όταν μιλάμε για σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών από τους γονείς ή το σχολικό περιβάλλον, αναφερόμαστε σε μια ολοκληρωμένη αναφορά στοιχείων , σχετικά με το ανθρώπινο σώμα, την λειτουργία του, τις σεξουαλικές αντιλήψεις, την ηθική, τον αλληλοσεβασμό, τα ιδανικά και την αγάπη γενικότερα που αναπτύσσουν τα παιδιά για τον εαυτό τους και το άλλο φύλο. Ο τρόπος με τον οποίο θα ρυθμίσει το παιδί και αργότερα ο έφηβος την σεξουαλική του συμπεριφορά και τα συναισθήματα που θα βιώσει μέσα από την διαμόρφωση της σεξουαλικής του ωρίμανσης , εξαρτώνται σε ένα μεγάλο βαθμό από την διαπαιδαγώγηση που έχει λάβει στα πρώιμα στάδια ανάπτυξης , όπως η προσχολική και σχολική ηλικία. Βέβαια είναι απόλυτα ξεκάθαρο πως η σεξουαλική επιμόρφωση των παιδιών δεν μπορεί να είναι αυστηρά καθορισμένη, με προκαθορισμένες διατυπώσεις , εξαιτίας του ότι κάθε παιδί είναι ξεχωριστό ,παρουσιάζει διαφορετική εξέλιξη, και προέρχεται από διαφορετικό οικογενειακό υπόβαθρο. Οι γονείς και στην συνέχεια το σχολικό πλαίσιο , είναι τα πλέον κατάλληλα πρόσωπα που μπορούν να εμφυσήσουν παρόλα αυτά ,μία κατευθυντήρια και υποστηρικτική στάση , προσφέροντας στα παιδιά γνώσεις και συναισθήματα γύρω από το σώμα, το σεξ και τις ανθρώπινες σχέσεις.

    Η ελληνική οικογένεια, ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζει, τις περισσότερες φορές, το ζήτημα με ενοχές , ντροπή και φόβο. Κι ενώ ,όταν το νήπιο ρωτά τον γονέα κάτι σχετικά με την λειτουργία οποιουδήποτε μέλους του σώματος ,εκείνος απαντά αβίαστα και με αυθορμητισμό , δεν συμβαίνει το ίδιο και με ερωτήσεις του τύπου: " πως μπαίνουν τα μωρά στην κοιλιά της μητέρας / γιατί τα κορίτσια έχουν διαφορετικά γεννητικά όργανα από τα αγόρια ή τι σημαίνει η λέξη σεξ που τυχαία άκουσαν το απόγευμα στην τηλεόραση... '' κτλ. Οι γονείς αισθάνονται αμήχανα είτε γιατί δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν το ζήτημα(τι να πουν, μέχρι ποιο σημείο) , είτε γιατί αντιμετωπίζουν ενοχικά και οι ίδιοι τα ζητήματα σεξουαλικότητας, είτε από φόβο ότι δίνοντας πληροφορίες ,τα παιδιά θα αποκτήσουν γρηγορότερα σεξουαλική δραστηριότητα. Τα παιδιά όμως που έχουν την ικανότητα να ψυχανεμίζονται και να ερμηνεύουν με απόλυτη ακρίβεια την γλώσσα του σώματος και το συναίσθημα που συνοδεύουν τις απαντήσεις των γονέων, διαμορφώνουν αντίστοιχα την στάση τους απέναντι σε σεξουαλικά ζητήματα.(εντονότερη περιέργεια, αναζήτηση, ενοχές, ντροπή ,φόβος ,απομόνωση). Είναι επομένως πολύ σημαντικό να αισθανθεί εξ αρχής το παιδί άνεση και οικειότητα με τους γονείς, ώστε όταν του γέννιουνται απορίες να νιώθει ότι εκείνοι θα ανταποκριθούν θετικά. Τις περισσότερες φορές ο τρόπος που διατυπώνεται κάτι είναι πιο καθοριστικός, από το περιεχόμενο της ίδιας της απάντησης που δίνεται από τους γονείς. Εξάλλου αργά ή γρήγορα τα παιδιά θα αναζητήσουν πηγές σεξουαλικής πληροφόρησης, που ίσως να μην είναι επαρκείς και κατάλληλες για την φύση και την ιδιοσυγκρασία τους. Οι γονείς , με αγάπη και ευαισθησία μπορούν να προσαρμόσουν τις παρακάτω γενικές κατευθυντήριες γραμμές, αναπτύσσοντας διάλογο και σωστή επικοινωνία με τα παιδιά τους.

Βήματα παροχής βοήθειας στους γονείς:

• Η σωστή στιγμή για να αναπτύξουν οι γονείς με τα παιδιά τους μια τέτοια συζήτηση είναι όταν τα παιδιά θέσουν ¨¨Ερωτήσεις¨¨.

• Καλό θα ήταν οι γονείς να απαντούν στις ερωτήσεις των παιδιών χωρίς να προσφέρουν λιγότερη ή περισσότερη πληροφόρηση από αυτή που έχουν ανάγκη να πάρουν ή να αφομοιώσουν τα παιδιά. Η απαντήσεις εξαρτώνται από τις ερωτήσεις του παιδιού και την ψυχοκινητική του ανάπτυξη.

• Απαντάμε στα παιδιά λέγοντας την αλήθεια με απλό και κατανοητό τρόπο.(απλές περιγραφές- χρήση ολοκληρωμένων λέξεων(έμμηνος ρύση--έρωτας-στύση-στήθος-αντρικό μόριο/γυναικείο μόριο κτλ)

• Μιλάμε ανοιχτά για το ανθρώπινο σώμα ,την λειτουργία του και τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα γεννητικά όργανα των δύο φύλων.

• Δεν αποφεύγουμε θέματα, αφήνοντας αναπάντητα ερωτήματα. Οι υπεκφυγές δημιουργούν ενοχές, ντροπή και εσφαλμένες εντυπώσεις στα παιδιά.

• Ανάλογα με την ωριμότητα του παιδιού και την διατύπωση της ερώτησης του ,περιγράφουμε φυσικές λειτουργίες όπως η έμμηνος ρύση, η εγκυμοσύνη, η αυτοικανοποίηση, τα μεταδιδόμενα σεξουαλικά νοσήματα, το προφυλακτικό την έκτρωση, την αποβολή κ.τ.λ

• Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση χτίζεται σταδιακά και είναι συνεχόμενη.

• Από τις μικρές ηλικίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να μιλάμε στα παιδιά για την αγάπη, την συντροφικότητα, την τρυφερότητα και την επαφή που είναι συνιφασμένη με την σεξουαλικότητα.(σύνδεση αγάπης και σεξουαλικότητας).

• Έχει ιδιαίτερη σημασία να εξηγήσουν οι ίδιοι οι γονείς, ότι η σεξουαλική επαφή είναι κάτι ιδιαίτερα σημαντικό και πως θα πρέπει να συμβαίνει κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες αμοιβαίας αγάπης και σεβασμού. Μόνο έτσι αποκτά νόημα και προσφέρει θετικά συναισθήματα.

• Τα παιδιά στην νηπιακή ηλικία εμφανίζουν τη τάση να ανακαλύπτουν και να εξερευνούν το σώμα τους. Είναι κάτι φυσιολογικό και αναμενόμενο.(εκτός κι αν αποτελεί μόνιμη και μοναδική απασχόληση). Μην ενοχοποιείτε αυτήν την τάση, απλά μιλήστε του για τους κανόνες υγιεινής(πλύσιμο χεριών).

• Εξηγείστε στο παιδί από νωρίς, ότι το σώμα του είναι άξιο σεβασμού, από το ίδιο το παιδί αλλά και τους άλλους.

• Από πολύ νωρίς μέχρι και την εφηβεία και την ενηλικίωση , οφείλει να γνωρίζει ότι έχει δικαίωμα επιλογής και συναίνεσης σε οποιαδήποτε ενέργεια που σχετίζεται με το σώμα του.

• Η επικοινωνία νηπίων-γονέων είναι μια δεξιότητα απαραίτητη για την ζωή και την εξέλιξη του παιδιού, σε επίπεδο σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και γενικότερα. Τα παιδιά αρχίζουν να αισθάνονται ασφάλεια και εμπιστοσύνη μέσα από την σχέση αυτή. (γενίκευση της επικοινωνίας σε όλα τα ζητήματα που θα προκύψουν μετέπειτα). Η ειλικρίνεια σας θα τα βοηθήσει να αισθανθούν εμπιστοσύνη και να ρωτούν με άνεση και ευκολία τώρα και στο μέλλον.

• Τα παιδιά ¨¨πονηρεύοντα騨 όταν αισθάνονται ότι δεν παίρνουν μια ολοκληρωμένη και ξεκάθαρη απάντηση. Στην προσπάθεια τους να κορέσουν την φυσική τους περιέργεια, πιθανόν να οδηγηθούν σε ανεπιθύμητες επιλογές και ακατάλληλες πηγές γνώσεις.(παρέες,internet, περιοδικά) Αντίθετα έχοντας τους γονείς σύμμαχους θα πάρουν ολοκληρωμένη πληροφόρηση, αποκτώντας υπεύθυνη στάση και υγιή αισθήματα για τα θέματα σεξουαλικότητας .

• Αν έρθετε σε δύσκολη θέση μετά από κάποιο ερώτημα του παιδιού σας ,είναι προτιμότερο να του πείτε πως δεν είστε ενημερωμένοι και πως θα φροντίσετε σύντομα να ανταποκριθείτε , παρά να το αποφύγετε ή να του δώσετε πληροφόρηση που δεν ισχύει.

• Αποφύγετε να απαξιώσετε ή να αστειευτείτε με τις ερωτήσεις των παιδιών σχετικά με το σεξ. Πιθανόν να πιστέψουν πως πρόκειται για ένα αστείο θέμα.

    Το ζήτημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης αποτελεί ένα ευαίσθητο και ιδιαίτερα σημαντικό για την ανάπτυξη του παιδιού ζήτημα. Σχετίζεται άμεσα με την συναισθηματική και σωματική υγεία του ατόμου από την προσχολική ηλικία μέχρι την εφηβεία και την ενηλικίωση. Με υπεύθυνη διάθεση και σοβαρότητα , γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουν να διδάξουν στα παιδιά θέματα που αφορούν αυτήν την φυσική λειτουργία του ανθρώπινου σώματος. Στόχος του γονέα είναι εξάλλου να προστατέψει και να προετοιμάσει το παιδί για όσα αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα συμβούν. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες και στατιστικές μετρήσεις , καταλληλότερος τρόπος πρόληψης φαίνεται να είναι και πάλι η ενημέρωση και η ανοιχτή επικοινωνία παιδιών-γονέων και όχι η άρνηση του θέματος.

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 6-ΛΑΜΙΑ

22310-46085

       Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση  ως έννοια και διαδικασία εκπαίδευσης των παιδιών ,δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε στερεότυπες  πληροφορίες σχετικά με περιέργειες και γνώσεις   σεξουαλικού περιεχομένου. Όταν μιλάμε για σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών από τους γονείς ή το σχολικό περιβάλλον, αναφερόμαστε σε μια ολοκληρωμένη αναφορά  στοιχείων , σχετικά με το ανθρώπινο σώμα, την  λειτουργία  του, τις σεξουαλικές αντιλήψεις, την ηθική, τον  αλληλοσεβασμό, τα ιδανικά  και την αγάπη γενικότερα που αναπτύσσουν τα παιδιά για τον εαυτό τους  και το άλλο φύλο. Ο τρόπος με τον οποίο θα ρυθμίσει  το παιδί και  αργότερα ο έφηβος την σεξουαλική του συμπεριφορά και τα συναισθήματα που θα βιώσει μέσα από την διαμόρφωση της σεξουαλικής του ωρίμανσης , εξαρτώνται σε ένα μεγάλο βαθμό από την διαπαιδαγώγηση  που έχει λάβει στα πρώιμα στάδια ανάπτυξης , όπως η προσχολική και σχολική ηλικία. Βέβαια είναι απόλυτα ξεκάθαρο πως η σεξουαλική επιμόρφωση των παιδιών δεν μπορεί να είναι αυστηρά καθορισμένη, με προκαθορισμένες   διατυπώσεις , εξαιτίας του ότι κάθε παιδί  είναι ξεχωριστό ,παρουσιάζει διαφορετική  εξέλιξη, και προέρχεται από διαφορετικό οικογενειακό υπόβαθρο. Οι γονείς και στην συνέχεια το σχολικό πλαίσιο , είναι τα πλέον κατάλληλα πρόσωπα που μπορούν  να εμφυσήσουν   παρόλα  αυτά ,μία κατευθυντήρια και υποστηρικτική  στάση , προσφέροντας στα παιδιά γνώσεις και συναισθήματα γύρω από το σώμα, το σεξ και τις ανθρώπινες σχέσεις.

      Η ελληνική οικογένεια, ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζει,  τις περισσότερες φορές, το ζήτημα με ενοχές , ντροπή και φόβο. Κι ενώ  ,όταν το νήπιο ρωτά  τον γονέα κάτι σχετικά με την λειτουργία  οποιουδήποτε μέλους του σώματος  ,εκείνος απαντά αβίαστα και με  αυθορμητισμό  , δεν συμβαίνει το ίδιο και με ερωτήσεις του τύπου: “ πως μπαίνουν τα μωρά στην κοιλιά της μητέρας / γιατί τα κορίτσια έχουν διαφορετικά γεννητικά όργανα από τα αγόρια ή τι σημαίνει η λέξη σεξ  που τυχαία άκουσαν το απόγευμα στην τηλεόραση… ‘’ κτλ. Οι  γονείς αισθάνονται αμήχανα είτε γιατί δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν  το ζήτημα(τι να πουν, μέχρι ποιο σημείο) , είτε γιατί αντιμετωπίζουν ενοχικά και οι ίδιοι τα ζητήματα σεξουαλικότητας, είτε από φόβο ότι δίνοντας πληροφορίες ,τα παιδιά θα  αποκτήσουν  γρηγορότερα  σεξουαλική δραστηριότητα. Τα παιδιά όμως που έχουν την ικανότητα να ψυχανεμίζονται και να ερμηνεύουν με απόλυτη ακρίβεια την γλώσσα του σώματος και το συναίσθημα που συνοδεύουν τις  απαντήσεις των γονέων, διαμορφώνουν   αντίστοιχα την στάση τους απέναντι σε σεξουαλικά ζητήματα.(εντονότερη περιέργεια, αναζήτηση, ενοχές, ντροπή ,φόβος ,απομόνωση). Είναι επομένως πολύ σημαντικό να αισθανθεί εξ αρχής το παιδί  άνεση και οικειότητα με τους γονείς, ώστε όταν  του γέννιουνται  απορίες  να νιώθει  ότι εκείνοι θα ανταποκριθούν θετικά. Τις περισσότερες φορές   ο τρόπος που διατυπώνεται κάτι είναι πιο καθοριστικός, από το περιεχόμενο της ίδιας της απάντησης που δίνεται από τους γονείς.  Εξάλλου  αργά ή γρήγορα τα παιδιά θα αναζητήσουν  πηγές σεξουαλικής πληροφόρησης, που ίσως να μην είναι επαρκείς και κατάλληλες για την φύση και την ιδιοσυγκρασία τους. Οι γονείς , με αγάπη και ευαισθησία μπορούν να προσαρμόσουν τις παρακάτω γενικές κατευθυντήριες γραμμές, αναπτύσσοντας διάλογο και σωστή επικοινωνία με τα παιδιά τους.

 

Βήματα παροχής βοήθειας στους γονείς:

 

·        Η σωστή στιγμή για να αναπτύξουν  οι γονείς με τα παιδιά τους μια τέτοια  συζήτηση είναι όταν τα παιδιά θέσουν   ¨¨Ερωτήσεις¨¨.

 

·        Καλό θα ήταν οι γονείς να απαντούν στις ερωτήσεις των παιδιών χωρίς  να προσφέρουν λιγότερη ή περισσότερη πληροφόρηση  από αυτή που έχουν ανάγκη να πάρουν ή να αφομοιώσουν τα παιδιά. Η απαντήσεις  εξαρτώνται από τις ερωτήσεις του παιδιού και την ψυχοκινητική του ανάπτυξη.

 

 

·        Απαντάμε στα παιδιά λέγοντας την αλήθεια με απλό και κατανοητό τρόπο.(απλές περιγραφές- χρήση ολοκληρωμένων λέξεων(έμμηνος ρύση--έρωτας-στύση-στήθος-αντρικό μόριο/γυναικείο μόριο κτλ)

 

·        Μιλάμε ανοιχτά για το ανθρώπινο σώμα ,την λειτουργία του και τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα γεννητικά όργανα των δύο φύλων.

 

·        Δεν αποφεύγουμε  θέματα, αφήνοντας αναπάντητα ερωτήματα. Οι υπεκφυγές δημιουργούν ενοχές, ντροπή και  εσφαλμένες εντυπώσεις στα παιδιά.

 

 

·        Ανάλογα με την ωριμότητα του παιδιού και την διατύπωση της ερώτησης  του ,περιγράφουμε φυσικές λειτουργίες όπως  η έμμηνος ρύση, η εγκυμοσύνη, η αυτοικανοποίηση, τα  μεταδιδόμενα σεξουαλικά νοσήματα, το προφυλακτικό  την έκτρωση, την αποβολή κ.τ.λ

 

·        Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση χτίζεται σταδιακά και είναι συνεχόμενη.

 

·        Από τις  μικρές ηλικίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να μιλάμε στα παιδιά για την αγάπη, την συντροφικότητα, την τρυφερότητα και την επαφή που είναι συνιφασμένη    με την σεξουαλικότητα.(σύνδεση αγάπης και σεξουαλικότητας).

 

·        Έχει ιδιαίτερη σημασία να εξηγήσουν  οι ίδιοι οι γονείς, ότι η σεξουαλική επαφή είναι κάτι ιδιαίτερα σημαντικό  και πως θα πρέπει να συμβαίνει κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες αμοιβαίας αγάπης και σεβασμού. Μόνο έτσι  αποκτά νόημα και προσφέρει θετικά συναισθήματα.

 

·        Τα παιδιά στην νηπιακή  ηλικία εμφανίζουν τη τάση να ανακαλύπτουν και να εξερευνούν το σώμα τους. Είναι κάτι φυσιολογικό και αναμενόμενο.(εκτός κι αν αποτελεί μόνιμη και μοναδική απασχόληση). Μην ενοχοποιείτε αυτήν την τάση, απλά μιλήστε του για τους κανόνες υγιεινής(πλύσιμο χεριών).

·        Εξηγείστε   στο παιδί από νωρίς, ότι το σώμα του είναι άξιο σεβασμού, από το ίδιο το παιδί αλλά  και τους άλλους.

 

·        Από πολύ νωρίς μέχρι και την εφηβεία και την ενηλικίωση , οφείλει να γνωρίζει ότι έχει δικαίωμα επιλογής και συναίνεσης σε οποιαδήποτε ενέργεια που σχετίζεται με το σώμα του.

·        Η επικοινωνία νηπίων-γονέων είναι μια δεξιότητα απαραίτητη για την ζωή και την εξέλιξη του παιδιού, σε επίπεδο σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και γενικότερα. Τα παιδιά αρχίζουν να αισθάνονται ασφάλεια και εμπιστοσύνη μέσα από την σχέση αυτή. (γενίκευση της επικοινωνίας σε όλα τα ζητήματα που θα προκύψουν μετέπειτα). Η ειλικρίνεια σας θα τα βοηθήσει να αισθανθούν εμπιστοσύνη και να ρωτούν με άνεση και ευκολία τώρα και στο μέλλον.

 

·        Τα παιδιά ¨¨πονηρεύοντα騨 όταν αισθάνονται  ότι δεν παίρνουν μια ολοκληρωμένη   και ξεκάθαρη απάντηση. Στην προσπάθεια τους να κορέσουν την φυσική τους περιέργεια, πιθανόν να  οδηγηθούν  σε ανεπιθύμητες επιλογές και ακατάλληλες πηγές γνώσεις.(παρέες,internet, περιοδικά) Αντίθετα έχοντας τους γονείς σύμμαχους θα πάρουν  ολοκληρωμένη πληροφόρηση, αποκτώντας υπεύθυνη στάση  και υγιή αισθήματα για τα θέματα  σεξουαλικότητας .

 

·        Αν έρθετε σε δύσκολη θέση μετά από κάποιο ερώτημα του παιδιού σας ,είναι προτιμότερο να του πείτε πως δεν είστε ενημερωμένοι και πως θα φροντίσετε σύντομα να ανταποκριθείτε , παρά να  το αποφύγετε ή να του δώσετε πληροφόρηση που δεν ισχύει.

 

·        Αποφύγετε  να απαξιώσετε ή να αστειευτείτε με   τις ερωτήσεις των παιδιών σχετικά με το σεξ. Πιθανόν να πιστέψουν  πως πρόκειται  για ένα αστείο θέμα.

 

    Το ζήτημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης αποτελεί ένα ευαίσθητο και ιδιαίτερα σημαντικό για την ανάπτυξη του παιδιού ζήτημα. Σχετίζεται άμεσα με την συναισθηματική και  σωματική υγεία του ατόμου από την προσχολική ηλικία μέχρι την εφηβεία  και την ενηλικίωση. Με υπεύθυνη διάθεση και σοβαρότητα , γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουν να  διδάξουν  στα παιδιά θέματα που αφορούν αυτήν την φυσική   λειτουργία του ανθρώπινου  σώματος.  Στόχος   του γονέα είναι εξάλλου να προστατέψει και να προετοιμάσει το παιδί για όσα αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα συμβούν. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες και στατιστικές μετρήσεις   , καταλληλότερος τρόπος  πρόληψης φαίνεται να είναι και πάλι η ενημέρωση και η ανοιχτή  επικοινωνία  παιδιών-γονέων και όχι η άρνηση του θέματος.

 

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα

Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή  σύμβουλος-Συντονίστρια Σχολών Γονέων

ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 6-ΛΑΜΙΑ

22310-46085

Web site: www.Victoria-Chalkia.gr

 

     Δύο πρωταρχικές ανάγκες επιβίωσης, που εμφανίζονται από πολύ νωρίς στην ζωή του ανθρώπου, είναι η επιθυμία του για ασφάλεια και ταυτόχρονα η τάση για ανάπτυξη της ανεξαρτησίας του.

      Το μοτίβο επικοινωνίας με τις γονικές φιγούρες και το αίσθημα κάλυψης της ανάγκης για ασφάλεια και της ενθάρρυνσης της ανεξαρτησίας ταυτόχρονα , αποτελούν την φόρμα για την αναπαραγωγή συμπεριφορών στην ενήλικη ζωή και στην σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στα ζευγάρια. Η αγάπη αυτή στηρίζεται στην ασφάλεια της οικειότητας και ταυτόχρονα στην αυτονομία.

      Σε αρκετές περιπτώσεις η ισορροπία μεταξύ των δύο αυτών αναγκών ανατρέπεται και είτε η αγάπη γίνεται ταύτιση και περιορίζει την ¨ελευθερία¨, είτε η έλλειψη αυθεντικής οικειότητας παρεμποδίζει την δημιουργία μιας αληθινής σχέσης ανάμεσα στο ζευγάρι. Συνήθως έχουμε την τάση να επιλέγουμε συντρόφους ,των οποίων οι κλίσεις ταιριάζουν ή συμπληρώνουν τα δικά μας κενά. Το θέμα είναι πολύπλοκο και οι αιτίες ερωτικής ή συναισθηματικής απομάκρυνσης των ατόμων μέσα στην σχέση, ποικίλουν, ανάλογα με τα βιώματα του ατόμου και την αντίδραση του σ αυτά, το κοινωνικό πλαίσιο και τις καθιερωμένες αντιλήψεις/πρότυπα .

      Το φαινόμενο της ¨αμφιθυμίας¨ της αγάπης, που συνήθως κυριαρχεί στις σχέσεις των ζευγαριών, αντικατοπτρίζεται κυρίως στην υπερβολική εγγύτητα που απειλεί την ανεξαρτησία και την διαφοροποίηση των ατόμων μέσα στην σχέση. Τα άτομα ξεκινούν την σχέση κυριευμένα με ενθουσιασμό και την αίσθηση ασυγκράτητης περιέργειας να γνωρίσουν ο ένας τον άλλο, να έρθουν κοντά και να αισθανθούν ασφάλεια. Κάνουν τα πάντα για να είναι συνεχώς μαζί και να μειώσουν την απόσταση που βρίσκεται αρχικά ανάμεσα τους. Εξάλλου η αγάπη μόνο κάτω από συνθήκες εγγύτητας μπορεί να αναπτυχθεί και να ευδοκιμήσει.

      Παρόλο όμως που για ορισμένους η αγάπη και η οικειότητα δεν αντιτίθενται στην καλή και ικανοποιητική ερωτική ζωή του ζευγαριού, υπάρχουν και αρκετές έως και πολλές περιπτώσεις που αποδεικνύουν ότι η υπερπροστατευτική φύση της οικειότητας και της στενής εγγύτητας, δυσχεραίνουν την ερωτική έκφραση και το πηγαίο πάθος του ζευγαριού. Στην προσπάθεια τους να δημιουργήσουν μια στενή σχέση λατρείας, εμπιστοσύνης και σιγουριάς ,¨¨μπλοκάρουν ¨¨ την ερωτική επιθυμία, κι ενώ τα τελευταία χρόνια επενδύουν πολύ περισσότερα στις σχέσεις , τα διαζύγια και η απογοήτευση αυξάνονται δραματικά. Τι είναι τελικά αυτό που μετατρέπει το αρχικό πάθος σε ερωτικό λήθαργο και τι αυτό που χαλά τελικά την ¨συνταγή¨?

      Η ισορροπία ανάμεσα στην οικειότητα και την διατήρηση της ατομικότητας είναι μάλλον μια από τις απαντήσεις που ψάχνουμε. Προφανώς η έννοια αγάπη σημαίνει διαφορετικά πράγματα για τον καθένα από εμάς, είναι σίγουρο όμως πως η απόλυτη ταύτιση του ζευγαριού και η έλλειψη προσωπικού χώρου για ανάπτυξη ,οδηγούν αργά ή γρήγορα σε έλλειψη ερωτικού ενδιαφέροντος . Ο ερωτισμός απαιτεί την ετερότητα και αυτή αναπτύσσεται όταν υπάρχει ,που και που, ένα «διάστημα» μεταξύ του εαυτού μας και του άλλου ανθρώπου. Όταν λοιπόν το «ασφαλές» δεν εκφράζεται απόλυτα, όταν το οικείο αφήνει περιθώρια μυστηρίου και η συνήθεια μετατρέπεται ενίοτε , σε κάτι πρωτότυπο και καινούργιο , οι ερωτικές σχέσεις και η επικοινωνία των ζευγαριών μπορούν να ¨διεκδικούν¨ και πάλι μια πιο συναρπαστική και ενδιαφέρουσα ατμόσφαιρα, διατηρώντας παράλληλα την οικειότητα.

      Δύο ιδιαίτερης σημασίας παράγοντες που καθορίζουν την ποιότητα και την μορφή της σχέσης του ζευγαριού , είναι η επικοινωνία και η έκφραση. Τα περισσότερα ζευγάρια, στο αρχικό στάδιο της γνωριμίας τους, υποστηρίζουν πως επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω της γλώσσας του σώματος. Λογικά όσο η σχέση εξελίσσεται οι δεξιότητες επικοινωνίας αναπτύσσονται και διευκολύνουν τα άτομα να γνωρίζονται μεταξύ τους , να εκφράζουν ανάγκες , να ανταλλάσσουν απόψεις και να ¨¨γνωστοποιούν ¨¨ ο ένας στον άλλο αξίες ,αντιλήψεις και προσδοκίες. Κυρίως αλληλεπιδρούν λεκτικά τις ώρες που μοιράζονται ευχάριστα ι μαζί , όταν προκύπτουν θέματα υποχρεώσεων , για κάτι που άκουσαν και για θέματα που αφορούν στα παιδιά τους .

      Κι ενώ τα περισσότερα ζευγάρια στις μέρες μας επικοινωνούν καθημερινά ανταλλάσσοντας απόψεις για διάφορα, σχετικά με την κοινή τους ζωή ζητήματα, σπάνια ξεκινούν συζητήσεις για τις αμέτρητες αντιθέσεις που συναντούν μεταξύ τους και για το αν τελικά νιώθουν ικανοποιημένοι μέσα από την σχέση τους . Η ουσιαστική και βαθειά επικοινωνία των συντρόφων είναι μια δεξιότητα που είτε φέρνουν ,είτε ενθαρρύνουν μέσα στην σχέση και εξαρτάται αρχικά από την επικοινωνία που έχει αναπτύξει το ίδιο το άτομο με τον εαυτό του και το αίσθημα ασφάλειας για επαφή και εγγύτητα .

      Επίσης η λεκτική επικοινωνία ,σαν ανταλλαγή πνευματικών μηνυμάτων , προϋποθέτει αυτοεκτίμηση και των δύο συντρόφων , φιλική διάθεση , ενεργητική ακρόαση και αυθεντική αγάπη. Η κυριαρχία του ενός προς τον άλλο, η ανταγωνιστικότητα , το επικριτικό ύφος και οι λαθεμένες ερμηνείες που αναπαράγονται ως αποτέλεσμα των προσωπικών βιωμάτων του ατόμου, αποτελούν κάκιστο οιωνό στην επικοινωνία και την αυθεντική οικειότητα του ζευγαριού. Αυτό αντανακλάται , κάθε φορά που πυροδοτείτε η διαφωνία για ένα ζήτημα , τα περισσότερα ζευγάρια, παρεκκλίνουν από το θέμα και τελικά διαπραγματεύονται το αν αξίζουν περισσότερο από ότι ο άλλος, το ποιος θα κατευθύνει την κατάσταση και ποιος ευθύνεται περισσότερο για τα λάθη ή τις παραλείψεις που έγιναν . Ξεκινά ένα επίπονο παιχνίδι ανταγωνισμού και επίκρισης που καταλήγει σε θυμό ,απομόνωση και φόβο για απόρριψη. Παρόλα αυτά κανένας από τους συντρόφους δεν δημιουργεί την σχέση, έχοντας κατά νου ότι οι εξελίξεις θα πάρουν αυτή την δυσάρεστη τροπή.

      Τα συστατικά για καλή και ικανοποιητική επικοινωνία είναι αρχικά η κοινή επιθυμία του ζευγαριού να συσχετιστεί αυθεντικά, έχοντας ως στόχο την ένωση και όχι την διάσπαση ή την αποφόρτιση. Επικοινωνώ σημαίνει ακούω προσεκτικά, μιλάω όταν έχω κάτι να πω (ποιοτική επικοινωνία), χωρίς να ερμηνεύω και να ενοχοποιώ .Αντίθετα , αλληλεπιδρώ θετικά , αναπτύσσοντας συμμαχία με το άλλο άτομο για ένα κοινό καλό σκοπό. Ορισμένες φορές, παραβλέποντας τους εγωισμούς , εκτίθεμαι στην επικοινωνία, εστιάζοντας όχι μόνο στα θετικά μου χαρακτηριστικά αλλά και στις αδυναμίες. Τέλος γίνομαι παρατηρητής του εαυτού μου και της γλώσσας του σώματος, που πολλές φορές ασυνείδητα , στέλνει μηνύματα επιθετικότητας, απειλής αυταρχισμού και κυριαρχίας, προς τον σύντροφο.

      Αρχικά όλοι φαντασιώνονται μια σχέση που θα τους λυτρώσει και θα τους οδηγήσει στην υπέρτατη ευτυχία. Η δυσκολία εστιάζεται στο ότι θεωρούν δεδομένο και αυτονόητο ότι ο σύντροφος θα προσφέρει τα πάντα, εξαιτίας της αγάπης που νιώθει . Επίσης , κάποιες φορές ,επικρατεί η αντίληψη στους συντρόφους ,ότι δεν χρειάζεται να προσπαθούν για την προσωπική τους ευτυχία αλλά και την κοινή ευτυχία του ζευγαριού. Θεωρούν ότι η σχέση εξελίσσεται θετικά ή αρνητικά , χωρίς την δική τους ενεργή συμμετοχή. Έχουν ως δεδομένο ότι η σχέση και η στενή επαφή , εκτός από την συναισθηματική στήριξη που προσφέρει , θα λειτουργεί και ως πανάκεια για την υπαρξιακή μοναξιά. Η ανασφάλεια και ο νέος τρόπος ζωής , έχουν στερήσει από τα άτομα εναλλακτικές διεξόδους στήριξης με αποτέλεσμα να απευθυνόμαστε σε ένα μόνο άτομο(τον σύντροφο), για επαφή , συναισθηματική ασφάλεια και ψυχολογική στήριξη.

      Η σχέση του ζευγαριού υπερφορτώνεται με προσδοκίες και μια σειρά ρόλων. Οι πολλαπλές υποχρεώσεις δημιουργούν κούραση και έτσι ο αυθορμητισμός και η φλόγα της ερωτικής επιθυμίας σταδιακά σβήνει. Ο αγαπημένος/η σημαίνει πολλά στην ζωή των συντρόφων , όχι όμως τα πάντα. Ο κάθε άνθρωπος διαθέτει ατομικότητα(ανάπτυξη οικειότητας με τον εαυτό του) , φίλους κοινωνικό δίκτυο και ενδιαφέροντα .Μέσα από αυτές τις «περιοχές» οριοθετούνται προσωπικές ζώνες που αντισταθμίζουν , συνειδητά και μη, την υπερβολική αλληλεπίδραση του ζευγαριού και την φθορά που συνεπάγεται με την πάροδο των χρόνων. Έτσι οι ρόλοι και οι υπερβολικές προσδοκίες που οι σύντροφοι καλούνται να φέρουν εις πέρας , μειώνονται και η σχέση αποφορτίζεται.

      Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι πάντα μια διαδρομή στρωμένη με ροδοπέταλα. Απαιτεί προσπάθεια, προσωπική εξέλιξη ,λεπτές ισορροπίες και γνήσια επαφή. Νιώθω καλά μέσα στην σχέση ,όταν εκτιμώ τον εαυτό μου και τον σύντροφο ,όταν εκφράζω συναισθήματα και επιθυμίες μου, όταν αντιλαμβάνομαι ότι οφείλω να ακούω και να συμμερίζομαι αντίστοιχα τις ανάγκες και τα συναισθήματα του συντρόφου μου. Οι θετικές προθέσεις, η αποδοχή, η ενθάρρυνση και οι κοινοί στόχοι ή αλλιώς η αγάπη, μπορούν να γίνουν η αρχή ώστε να αισθανθούν τα ζευγάρια μέσα από την σχέση τους και πάλι ολοκληρωμένα!

" Ότι αγαπώ γεννιέται αδιάκοπα
Ότι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή πάντα"
ΕΛΥΤΗΣ

Λαμία, 4-4-2012

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ψυχολογίας - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(BS.c in Psychology-MSc.c Ιn clinical Psychology-University of Wales)

 

 

 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΡΘΡΟΥ  ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ-ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2011

   Μέσα σε ένα κλίμα ανεξέλεγκτου καταναλωτισμού και επιφανειακού life style, το σύστημα των ανθρώπινων αξιών περιστρέφεται και ανατροφοδοτείται καθημερινά από το χρήμα, την πολυτέλεια και τις εικονικές ανάγκες. Τι συμβαίνει όμως όταν για κάποιους λόγους, αυτό το υπερτιμημένο σύστημα υλικών αξιών, καταρρεύσει? Η οικονομική κρίση πλήττει καθημερινά χιλιάδες άτομα ανά τον κόσμο και ιδιαίτερα πληθυσμούς νεαρής ηλικίας, προκαλώντας ανασφάλεια, αίσθημα αβεβαιότητας και σε αρκετές περιπτώσεις, πιο σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές.

     Μία σχετική έρευνα, που δημοσιεύτηκε από το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, έδειξε πως συσχετίζει κατά ποσοστό 25%, την νοσηρότητα με την ανεργία και καταλήγει στο συμπέρασμα πως η οικονομική κρίση οφείλεται σημαντικά για την αξιοσημείωτη αύξηση του άγχους, της κατάθλιψης, του αλκοολισμού και των νευρώσεων. Μάλιστα κάποιες έρευνες μεγάλων εταιριών του εξωτερικού, έδειξαν πως η ανασφάλεια και το αίσθημα πανικού ήταν πολύ πιο έντονα σε άτομα που «απειλούνταν» με απόλυση παρά σε εκείνα που είχαν ήδη απολυθεί.

   Οι αλλαγές και μάλιστα εκείνες που συμβαίνουν χωρίς την δική μας συναίνεση, είναι φυσικό να δημιουργούν ένα συναισθηματικό χάος και να δίνουν την σαφή αίσθηση του «πένθους» και της «απώλειας». Άρνηση, θυμός ,παραίτηση ,διαπραγμάτευση και αποδοχή, είναι τα στάδια που περνά κάποιος προκειμένου να αποδεχτεί τα νέα δεδομένα και να προσαρμοστεί στην νέα κατάσταση. Μία επίπονη αλλά και απαραίτητη ταυτόχρονα διαδικασία, προκειμένου να αναπτύξει κάποιος δεξιότητες στο να βρίσκει λύσεις και να συνεχίζει την ζωή έχοντας και πάλι την αίσθηση του ελέγχου. Το στοιχείο εκείνο που, που τις περισσότερες φορές, τροφοδοτεί το αίσθημα ανασφάλειας και πανικού, είναι η εσφαλμένη πεποίθηση ότι υπάρχει αδιέξοδο.

   Το σίγουρο πάντως είναι πως η καταστροφολογία δεν βοηθά, ενώ αντίθετα, μπλοκάρει το συναίσθημα και διακόπτει την διαδικασία εύρεσης λύσεων και κατά συνέπεια το αίσθημα ελπίδας. Σαφέστατα   ο απόλυτος έλεγχος της ζωής μας και των δεδομένων της, δεν μπορεί να είναι εφικτός . Βιολογικά όμως ο άνθρωπος έχει την προδιάθεση και τα προσόντα να επιλύει τα προβλήματα και να «ανασύρει» εσωτερικές ψυχικές δυνάμεις ώστε να επιβιώνει. Το πρώτο βοηθητικό στάδιο είναι η επικοινωνία με το σώμα και η αποκωδικοποίηση των μηνυμάτων που αυτό μας στέλνει. Το να συνειδητοποιήσουμε και να ορίσουμε τα όσα μας απασχολούν, θα βοηθήσει στο να καταλάβουμε τις ανάγκες και τους προσωπικούς μας στόχους. Σκοπός είναι να εκφραστεί η ανησυχία και το αρνητικό συναίσθημα που την συνοδεύει. Αναρωτηθείτε, ποιο είναι άραγε το πιο σημαντικό για εσάς αγαθό στη ζωή. Σκεφτείτε και δημιουργήστε μια λίστα με πιθανές λύσεις και θετικά σενάρια σχετικά με ότι σας απασχολεί. Θα αισθανθείτε πως έχετε επιλογές και μέσα από αυτές θα νιώσετε μεγαλύτερη ασφάλεια και αισιοδοξία. Ξεκινήστε με μικρά και όσο το δυνατόν ανώδυνα βήματα, αν αυτό πιστεύετε ότι μειώνει το άγχος, στην προοπτική μιας νέας αλλαγής . ο σχεδιασμός ενός πλάνου με εναλλακτικές για εσάς λύσεις ,έχει στατιστικά, περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας από ότι η αδράνεια και η παραίτηση. Οι απόλυτες και αμετακίνητες απόψεις , οδηγούν συνήθως σε υπερβολές και λαθεμένες αντιλήψεις, μειώνουν την ευελιξία στο να αποδεχόμαστε και να προσαρμοζόμαστε στην πραγματικότητα και αφαιρούν την ελευθερία μας να δημιουργούμε προσωπικές επιλογές (παράδειγμα: Δεν έχω καμία ελπίδα, τίποτα δεν θα πάει καλά). Αφήστε ανοιχτό ένα ενδεχόμενο αισιοδοξίας και αμφισβητείστε το σενάριο ότι η οικονομική κρίση είναι το χειρότερο που θα μπορούσε να σας συμβεί καθώς και ότι, δεν υπάρχει κανένας τρόπος να την διαχειριστείτε.

   Τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας, θα είναι σαφώς πιο αισθητά και άμεσα, αν έχετε δίπλα σας, άτομα που σας στηρίζουν και σας ενθαρρύνουν σ αυτό. Η ουσιαστική επικοινωνία και η υποστηρικτική διάθεση του κοινωνικού σας δικτύου, αποτελούν πάντα ένα βοηθητικό εργαλείο, για δύσκολες και μεταβατικές περιόδους, όπως η οικονομική κρίση. Η ασφάλεια που αναπτύσσεται μέσα από την ανθρώπινη επαφή, η έκφραση των συναισθημάτων και η αίσθηση «του ανήκειν», είναι κάποιες από τις αξίες που δεν χάνουν ποτέ την σταθερότητα και την διαχρονικότητα τους. H στροφή λοιπόν ,σε άλλες λιγότερο μεταβλητές αξίες, η κινητοποίηση, ο σχεδιασμός ενός σχεδίου δράσης και η ψυχολογική υποστήριξη, είναι προτάσεις που θα συντελέσουν να αντιμετωπιστεί, όσο πιο αποτελεσματικά και ανώδυνα για την υγεία, η οικονομική κρίση.

 

«…Το θέμα δεν είναι το πρόβλημα. Το θέμα είναι πως αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα…! VIRG. SATIR  

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα

Ψυχοθεραπεύτρια- Οικογενειακή Σύμβουλος-Συντ. Σχολών Γονέων

 

      Το παιδί κατά την νηπιακή –προσυλλογιστική περίοδο (2,5-3 ετών) καλείται να μπει σε ένα πεδίο ανάπτυξης και ωρίμανσης που ονομάζεται «έλεγχος των σφιγκτήρων». Πρόκειται για μια αυτογενή διαδικασία που είναι περισσότερο αποτέλεσμα νεύρο-φυσιολογικής ωρίμανσης και λιγότερο επηρεάζεται από την εμπειρία και την μάθηση. Συχνά τα νήπια ενώ γνωρίζουν την διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουν προκειμένου να αποχωριστούν την πάνα , κάθονται μπροστά στο γιο-γιο στριγκλίζοντας ,κρατώντας τα ούρα και επικαλούμενα πόνο στα γεννητικά όργανα. Ουσιαστικά όμως ο πόνος είναι στο μυαλό του παιδιού και πιο συγκεκριμένα ο πόνος αφορά τον εσωτερικό αγώνα του παιδιού να αποφασίσει και να «ελέγξει» τον εαυτό του. (πρώτη αυτονόμηση) Η παραπάνω αντίδραση είναι ένδειξη ότι το παιδί ψυχοκινητικά δεν είναι ακόμα έτοιμο. Οι πρώιμες και αυστηρές παρεμβάσεις ενισχύουν την αναποφασιστικότητα και το άγχος του παιδιού ,που αισθάνεται από μόνο του εσωτερική πίεση και υπερφόρτιση. Κάθε βήμα στην εκπαίδευση του ελέγχου των σφιγκτήρων θα πρέπει να ταιριάζει με τον ρυθμό του νηπίου. Εάν παρατηρείται ότι αντιστέκεται και στενοχωριέται σταματήστε την προσπάθεια, καθησυχάστε το παιδί και ξεχάστε για την ώρα την εκπαίδευση. Το ίδιο το παιδί θα αποφασίσει και θα διευθετήσει τον αγώνα του και την σωστή στιγμή, μιας και πρόκειται για μια διαδικασία που κυρίαρχο στοιχείο της είναι η ίδια η αυτονομία. Η ενθάρρυνση ,η μίμηση και η ομαλή διαπραγμάτευση μεταξύ γονέα-παιδιού για το ζήτημα αυτό ,είναι μια πρόταση που θα αποτρέψει να γίνει η φυσική αυτή λειτουργία ,εστία διαμάχης μεταξύ γονέα-παιδιού.


     Κατά την διάρκεια περίπου του τρίτου έτους και όταν τα σημάδια της ετοιμότητας είναι πλέον προφανή (γλώσσα, μίμηση ,μείωση της άρνησης , ενδείξεις καθαριότητας και τάξης), είναι μια καλή περίοδος για να ξεκινήσει η εκπαίδευση του ελέγχου των σφιγκτήρων.

 

ΒΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ

 

 

 

  • Αγοράστε στο παιδί ένα γιο-γιο και εξηγήστε του ότι θα είναι δικό του….¨ Το γιο-γιο είναι για σένα ότι η τουαλέτα για τους μεγάλους¨. (Μεγάλο γιο-γιο και μικρό γιο-γιο).
  • Μετά από λίγες ημέρες ζητήστε στο νήπιο να καθίσει στο γιο-γιο με τα ρούχα του, την ώρα που εσείς βρίσκεστε στην δική σας τουαλέτα. Αποφύγετε άλλη παρέμβαση σχετικά με την πάνα και επιτρέψτε του απλώς να συνηθίζει και να εξοικειώνεται με το νέο του απόκτημα.
  • Μια εβδομάδα μετά ρωτήστε το παιδί αν θέλει να δοκιμάσει να   καθίσει στο γιο-γιο χωρίς την πάνα και μιλήστε του για την διαδικασία που ακολουθούν οι μεγάλοι . Ενθαρρύνεται ουσιαστικά το παιδί να μιμηθεί εσάς προκειμένου να αποχωριστεί την πάνα. ….¨πηγαίνεις στο γιο –γιο γιατί πλέον είσαι και εσύ μεγαλύτερος/η¨.
  • Λίγες μέρες αργότερα προτείνεται στο παιδί να αδειάσετε μαζί το περιεχόμενο της πάνας στο γιο-γιο .
  • Το επόμενο βήμα είναι αποκλειστικά δικό του επίτευγμα!
  • Αν αποτύχει εξηγείστε ήρεμα, ότι συμβαίνει στα περισσότερα παιδάκια στην αρχή και πως θα προσπαθήσετε κάποια άλλη στιγμή.(αποδοχή)
  • Αποφύγετε να μιλάτε συνεχώς για το ζήτημα αυτό γιατί έτσι πιθανόν μεγαλοποιείται το άγχος και την αγωνία του για το αν θα τα καταφέρει να συγκρατηθεί.
  • Σε περίπτωση που βγάλει την πάνα και δεν κατορθώσει να ελέγξει την ανάγκη του, επιστρέψτε στην πάνα ,όχι ως επιβολή τιμωρίας αλλά ως μια ευκαιρία για προσπάθεια αργότερα.
  • Αν τα καταφέρει δώστε του την χαρά να αισθανθεί περήφανο κυρίως εκείνο!

 

 

 

 

 

Υπομονή και καλή επιτυχία!

 

ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΧΑΛΚΙΑ-ΝΤΟΤΣΙΚΑ

 

ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΣΧΟΛΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

 

 

 

 

ΑΡΘΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ¨ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΥΛΗΣ¨-ΟΥΡΑΝΙΟ ΤΟΞΟ 2011

"Η μεγαλύτερη εξυπνάδα είναι αυτή που οδηγεί στην ευτυχία!"

Μ.Καραγάτσης


Ψυχοθεραπεία:

Τι είναι…?

Πως γίνεται…?

Ποιούς αφορά…?

Ποιά τα οφέλη της…?

Πότε είναι η κατάλληλη ώρα…?

   Ψυχοθεραπεία ονομάζεται, η θεραπευτική παρέμβαση, από εκπαιδευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας, που διευκολύνει την συζήτηση συναισθηματικών δυσκολιών και την κατανόηση προβλημάτων, μέσω της λεκτικής επικοινωνίας με τον θεραπευόμενο.(ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία) . Η θεραπευτική σχέση, οι τεχνικές που θεμελιώνονται πάνω σε συγκεκριμένες κάθε φορά επιστημονικές προσεγγίσεις , η εν-συναίσθηση και η απόλυτη αποδοχή που αναπτύσσονται με την ενθάρρυνση του θεραπευτή , στοχεύουν στην θεραπεία και βελτίωση των δυσάρεστων συμπτωμάτων, την βελτίωση της διάθεσης , την ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας καθώς και την προσωπική ανάπτυξη και αυτό-βελτίωση του θεραπευόμενου.

Πως γίνεται…  

  • Η αλληλεπίδραση θεραπευτή και θεραπευμένου γίνεται μέσω της λεκτικής επικοινωνίας.
  • Ο θεραπευτής ξεκινά αναφέροντας ¨¨ το προφορικό συμβόλαι﨨, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην δεοντολογία του απορρήτου της συνεδρίας καθώς και την διάθεση συνεργασίας του ατόμου που επιθυμεί να συμμετέχει (όρια) .
  • Μέσα σε ένα φιλικό κλίμα απόλυτης αποδοχής και εμπιστοσύνης που προσφέρει ο θεραπευτής ,ο θεραπευόμενος έχει την δυνατότητα να διερευνήσει συναισθήματα, σκέψεις , φόβους , καθώς και κρυμμένα κίνητρα, προσδοκίες και συμπεριφορές.(βαθύτερος σκοπός της ζωής )
  • Ο θεραπευτής μέσα από ψυχοθεραπευτικές μεθόδους , βοηθά το άτομο να κατανοήσει τους προβληματισμούς του και το ενθαρρύνει στο να επιλέξει μόνο του την καλύτερη δυνατή λύση για εκείνο. Ουσιαστικά του δείχνει τον τρόπο με τον οποίο ο θεραπευόμενος θα εξελιχθεί χωρίς να του επιβάλλονται έτοιμες λύσεις και κατευθυντήριες ¨συμβουλές¨.
  • Ο θεραπευτής ακούει προσεκτικά και με ειλικρινές ενδιαφέρον τον θεραπευόμενο χωρίς να ασκεί κριτική και να ενοχοποιεί τις επιλογές του. Αντίθετα βοηθά το άτομο να αποδέχεται τον εαυτό του και τους γύρω του, αναλύοντας αντικειμενικά τα κίνητρα κάθε ενέργειας και δίνοντας κατά περίπτωση, προοπτικές και εναλλακτικούς τρόπους σκέψης που θα τον βοηθούν να αισθάνεται καλύτερα.  
  • Μέσα από τις συνεδρίες το άτομο συνειδητοποιεί τις διαφορές και την σχέση μεταξύ των όσων σκέφτεται, αισθάνεται και πράττει. Εναρμονίζει την εσωτερική του δράση με τις πράξεις και τις συμπεριφορές του.
  • Το άτομο ανακαλύπτει ασυνείδητες ανάγκες και αναπροσδιορίζει προσδοκίες που κάποιες φορές αποδεικνύονται ουτοπικές.
  • Ο θεραπευτής υποστηρίζει το άτομο ώστε να έρθει σε επαφή με τον πόνο του και την οδύνη. Τον βοηθά στο να διερευνήσει τα αίτια που τον προκάλεσαν και τους εναλλακτικούς τρόπους που θα προστατεύει στο εξής τον εαυτό του.
  • Μέσα από την θεραπεία το άτομο μαθαίνει να αντιμετωπίζει την ζωή με μεγαλύτερη αισιοδοξία , εστιάζοντας κυρίως στις θετικές εκδοχές της ζωής του. Μαθαίνει να αξιολογεί τις υπερβολικές και λαθεμένες ερμηνείες που δίνει στα γεγονότα και έρχεται αντιμέτωπος με την αναπόφευκτη αλήθεια ,αναπτύσσοντας παράλληλα δεξιότητες, που θα τον βοηθήσουν να την αντιμετωπίζει με λιγότερο ψυχικό κόστος.
  • Το άτομο αρχίζει να ¨¨επικοινωνεί¨¨ με τα συναισθήματα και τις σκέψεις του, αποκτώντας αυτοέλεγχο και αυτογνωσία. Αναπόφευκτα βελτιώνει την επικοινωνία και την επαφή του με τους γύρω του.

(εργασιακές, φιλικές, ερωτικές σχέσεις )

  • Η θεραπευτική σχέση που αναπτύσσεται και η λειτουργική επικοινωνία που εκτυλίσσεται ανάμεσα στον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο , βοηθούν στο να μπορέσει το άτομο, να συνδεθεί περισσότερο λειτουργικά με τους σημαντικούς άλλους της ζωής του.
  • Θεραπευτής και θεραπευόμενος σχεδιάζουν από κοινού ένα πλάνο προσδοκιών και στόχων και με την ανάλογη ενθάρρυνση  ακολουθεί η ΄΄δράση΄΄.

 

Σε τι ωφελεί η ψυχοθεραπεία…

  • Αυτογνωσία- αυτοεπίγνωση
  • Βελτίωση της εικόνας του εαυτού και ¨¨αναπροσδιορισμός¨¨ της αυτοεκτίμησης .(Αποδοχή)
  • Ανακούφιση από τα επίμονα συμπτώματα.
  • Βελτίωση της διάθεσης για κοινωνικότητα, εργασία, ενδιαφέροντα και ζωή γενικότερα.
  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας με το κοινωνικό δίκτυο
  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων εύρεσης λύσεων και εναλλακτικών τρόπων αντιμετώπισης καταστάσεων.
  • Αποτελεσματικότερη διαχείριση συναισθημάτων.
  • Βελτίωση στις επαγγελματικές και διαπροσωπικές σχέσεις.
  • Εναρμόνιση συναισθημάτων και λογικής .
  • Βελτίωση της γενικότερης σωματικής υγείας .
  • Διεύρυνση των επιλογών .

Πότε είναι η σωστή ώρα…

Τα σημάδια είναι αρκετά, θα ήταν παρακινδυνευμένο να αναφερθούν αριθμητικά για τον λόγο ότι μπορεί να οδηγήσουν σε αυθαίρετα και εσφαλμένα συμπεράσματα. Γενικά, όταν το άτομο αισθανθεί την ανάγκη να βοηθήσει τον εαυτό του, όταν τα συμπτώματα επιμένουν και η λειτουργικότητα του ανθρώπου μειώνεται .Λειτουργικότητα όσον αφορά στην   εργασία του, την διατροφή του, τον ύπνο, τις δραστηριότητες αλλά και την κοινωνικότητα του. Όταν δυσκολεύεται και δεν μπορεί να ανταποκριθεί όπως παλιότερα στις καθημερινές του υποχρεώσεις . Πολλές φορές τα άτομα του στενού περιβάλλοντος αναγνωρίζουν αλλαγές στην συμπεριφορά του ατόμου. Σε κάποιες περιπτώσεις μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων περιλαμβάνει μια ολιστική προσέγγιση όπως φαρμακευτική αγωγή ή εναλλακτικές μορφές θεραπείας .

Πως αντιμετωπίζεται η ψυχοθεραπεία στις μέρες μας …

     Η ψυχοθεραπεία θεωρείται ακόμα και σήμερα για κάποιους ταμπού. Έχει συνδεθεί εσφαλμένα ,μόνο με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, γεγονός βέβαια που δεν ισχύει. Ψυχοθεραπεία μπορεί να κάνει ο καθένας που βιώνει μια κρίσιμη περίοδο στην ζωή του, μια απώλεια, ένα μεταβατικό στάδιο, μια ασθένεια και κάποια συναισθηματική δυσκολία. Εξαιτίας των έντονων και δυσάρεστων συνθηκών ζωής , τα κοινωνικά προβλήματα στις μέρες μας αυξάνονται και η κατάλληλη υποστήριξη φαίνεται να είναι σχεδόν αναγκαία. Το τελευταίο διάστημα η ψυχοθεραπεία είναι περισσότερο αποδεκτή από ότι παλιότερα και μέσα από επίσημες έρευνες που έχουν διεξαχθεί αποδεικνύεται πως έχει συμβάλει σημαντικότατα στην βελτίωση και θεραπεία επίμονων και δυσάρεστων συμπτωμάτων.

Πως θα με αντιμετωπίσουν οι άλλοι αν μάθουν ότι κάνω ψυχοθεραπεία…

  • Η απόφαση να συμμετέχει κανείς σε μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία αποτελεί ένδειξη ψυχικής δύναμης και όχι αδυναμίας. Το να μπορέσει κανείς να έρθει αντιμέτωπος με το πρόβλημα είναι από μόνο του μια πράξη θάρρους και αποτελεί την έναρξη ευχάριστων αλλαγών στη ζωή του ατόμου. Αντίθετα η συνεχής άρνηση του προβλήματος συντηρεί και διαιωνίζει το δυσάρεστο συναίσθημα.
  • Όσοι πραγματικά ενδιαφέρονται για το άτομο και αντιλαμβάνονται την ζωή με ποιο ρεαλιστικό τρόπο, θα στηρίζουν πάντα τις επιλογές και την συναισθηματική εξέλιξη του ατόμου που επιθυμεί να συμμετέχει.
  • Η οδύνη είναι   μια πολύ πραγματική πλευρά της ανθρώπινης φύσης και αποτελεί πάντα την αρχή για συναισθηματική ωρίμανση και ολοκλήρωση. Ο κάθε άνθρωπος μπορεί να βρεθεί κάποια στιγμή της ζωή του , σε δύσκολη θέση.
  • Το πρόβλημα είναι ο πόνος και όχι το μέσον που χρησιμοποιούμε για να τον ανακουφίσουμε.
  • Η απόφαση να μοιραστεί κανείς ένα τέτοιο προσωπικό δεδομένο άπτεται   αποκλειστικά στην κρίση και την απόφαση του συμμετέχοντα στην θεραπεία.
  • Το να ακούμε την άποψη των γύρω μας είναι απόλυτα λογικό, όμως δεν σημαίνει πως η γνώμη τους ¨οδηγεί¨ τις προσωπικές μας επιλογές.

 Ορισμένες φορές τα δυσάρεστα συμπτώματα έρχονται αργά, τόσο που προσαρμοζόμαστε και συμβιβαζόμαστε μαζί τους. Η αλλαγές είναι δύσκολες , όμως πιο οδυνηρό είναι να μένει κανείς μέσα στο πρόβλημα και “έξω από την ζωή”!  

 

Λαμία , 6-2-2012

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα

Ψυχοθεραπεύτρια- Σύμ.ψυχικής υγείας-Συντ/τρια σχολών γονέων

Ο ερχομός ενός νέου μέλους σε μια οικογένεια αποτελεί συνήθως χαρμόσυνο νέο καθώς «γεννά» συναισθήματα απέραντης ευτυχίας και ιδιαίτερα στους μικρούς μας φίλους που έχουν την ανάγκη μιας αδερφικής συντροφιάς . Παρόλη όμως την χαρά και την ανυπομονησία τους , έρχονται αναπόφευκτα αντιμέτωποι ,κυρίως μετά την γέννηση του μωρού, με συναισθηματικές δυσκολίες εξαιτίας του ότι σταματά ή μειώνεται σημαντικά η αποκλειστική και μονοπωλιακή σχέση που είχαν μέχρι τότε με τους γονείς τους. Το φαινόμενο της αντιζηλίας είναι ένα αρκετά φυσικό φαινόμενο που βιώνουν όλα τα παιδιά, άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο, που προηγούνται στην σειρά γέννησης. Πρόκειται ουσιαστικά για την εκθρόνιση του «μικρού βασιλιά» και θέτει σε κίνδυνο την σχέση λατρείας που είχαν αναπτύξει γονείς και περιβάλλον με το πρώτο παιδί της οικογένειας. Το νέο πλάσμα που ¨εισβάλει¨ στο σπίτι , το μοίρασμα της προσοχής και του χρόνου της μητέρας καθώς και η υπερπροστατευτική διάθεση όλων προς το βρέφος , πυροδοτούν στην ψυχή του παιδιού συναισθήματα που αν δεν αντιμετωπίσουμε άμεσα και σταθερά μπορεί να οδηγήσουν σε αφόρητη ζήλια και νέες ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Κάποια παιδάκια αισθάνονται θυμωμένα με τους γονείς τους ,γιατί εσφαλμένα πιστεύουν , ότι χάριν του μωρού και των συνεχόμενων απαιτήσεων του , τα ¨¨εγκατέλειψαν¨¨. Σε μια διαδικασία επαναπροσδιορισμού της θέσης τους μέσα στην οικογένεια , τα πρωτότοκα παιδιά είτε κάνουν οτιδήποτε για να κερδίσουν την πρώτη θέση στην προσοχή των γονέων είτε η διάθεση και η έκφραση τους «μαραίνεται» και «παραιτούνται». Το να διδαχτεί το παιδί την τέχνη του να μοιράζεται αποτελεί σημαντική εμπειρία που θα το βοηθήσει να αισθανθεί υπεύθυνο και σημαντικό.

Βήματα παροχής βοήθειας στους γονείς:

  • Προετοιμάστε το πρωτότοκο παιδί για τον ερχομό του νέου μέλους . Εξηγείστε την διαδικασία της κύησης με κατανοητά λόγια και βάσει το αναπτυξιακό στάδιο και συμπεριλάβετε το παιδί σε πολλές από τις διαδικασίες προετοιμασίας .
  • Δημιουργήστε με το παιδί σας εικόνες για την ζωή όλης της οικογένειας μετά την γέννηση του μωρού. Προετοιμάστε το για τις αλλαγές που θα συμβούν και εξηγείστε πως όλα τα μωρά έχουν ανάγκη την ιδιαίτερη φροντίδα των μεγάλων για να αναπτυχθούν και να επιβιώσουν.
  • Όταν το μωρό έρθει , αναθέστε στο πρωτότοκο παιδί , ανάλογα με την ηλικία του ,κάποια καθήκοντα σχετικά με το βρέφος. Δώστε του πρωτοβουλίες ώστε να νιώσει υπεύθυνο και σημαντικό προς το αδερφάκι του.( να φέρει τις πάνες ,να διαλέξει τα ρούχα του μωρού, να το κρατήσει). Αναθέστε του ένα ρόλο «βοηθού» και κάντε το να αισθανθεί ενεργά ότι συμμετέχει στην διαδικασία. Εξάλλου είναι το μωρό μας …το μωρό όλης της οικογένειας !
  • Ρωτήστε ανοιχτά το παιδί για τα συναισθήματα ζήλειας που έχει και εξηγείστε του ότι είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα. Ενθαρρύνεται το παιδί να εκφράζει τα συναισθήματά του , ακόμα και αν δεν είναι ευχάριστα.
  • Αφιερώστε στο πρωτότοκο παιδί μια ώρα την ημέρα αποκλειστικά για να κάνετε κάτι μόνοι σας .Κάθε παιδί είναι μοναδικό και έχει μοναδικές ανάγκες. (..η δική μας ώρα..)
  • Υπενθυμίζεται στο παιδί πως εξακολουθείτε να το αγαπάτε το ίδιο και μετά τον ερχομό του μωρού . Για τον γονέα είναι δεδομένο για το παιδί ίσως όχι!
  • Μείνετε σταθεροί στους οικογενειακούς κανόνες και όρια και αποφύγετε να καλοπιάνετε υπερβολικά το παιδί ικανοποιώντας όλες του τις επιθυμίες(δώρα , χατίρια κτλ) . Σκοπός δεν είναι να το κάνουμε να αισθανθεί εγωκεντρικό αλλά ισότιμο.
  • Προτιμείστε ήπιους τόνους στις παρατηρήσεις σας προς το παιδί όταν αναστατώσει με κάποια του κίνηση το βρέφος.
  • Αποφύγετε να αποκαλείται το βρέφος με υποτιμητικούς όρους στο πρωτότοκο παιδί , με σκοπό να το βοηθήσετε να αισθανθεί σημαντικότερο. ( το μωρό είναι χαζό ή δεν το αγαπάμε όσο εσένα). Τα παιδάκια έχουν ίση αξία μέσα στην οικογένεια και αυτό είναι ένα νέο στοιχείο στο οποίο το παιδί καλείτε τώρα να προσαρμοστεί.
  • Προσπαθείτε να μοιράζεται το ενδιαφέρον σας ,εξίσου το ίδιο σε όλα τα παιδιά και αν κάποιες στιγμές δεν τα καταφέρνετε , ζητείστε συγνώμη και εκείνα ίσως σας την προσφέρουν απλόχερα!

 …Και οι καλοί και οι κακοί γονείς κάνουν λάθη! Η διαφορά ανάμεσα τους είναι ότι οι καλοί γονείς συνειδητοποιούν τα λάθη και κάνουν κάτι για αυτά! WINNICOT

 

Βικτώρια Χαλκιά –Ντότσικα

Σύμβουλος ψυχολογίας –Διαπρ. Ψυχοθεραπεύτρια –Συντ. σχολών γονέων

Αγ. Νικολάου 6 Λαμία

22310 46085

Άρθρο από την σχολική εφημερίδα "εφημεριδούλης" - Ουράνιο Τόξο

Τρίτη, 06 Μάρτιος 2012 09:34

Παιδικοί Φόβοι

Τι θέλουν να πουν -πως  θα βοηθήσουμε τα παιδιά να τους αντιμετωπίσουν.

       Οι παιδικοί φόβοι αποτελούν χαρακτηριστικό σημάδι σε όλες σχεδόν τις αναπτυξιακές φάσεις του παιδιού. Ξεκινούν   από την βρεφική ηλικία και αλλάζοντας μορφές, βοηθούν το παιδί να προσαρμόζεται στις άγνωστες και ξαφνικές καταστάσεις. Είναι τις περισσότερες φορές μια φυσιολογική αντίδραση , που αναστατώνει μεν το παιδί, αλλά δεν εμποδίζει παρόλα αυτά την συναισθηματική του εξέλιξη. Καθώς το παιδί μεγαλώνει  καλείται να ανταποκριθεί σε νέα δεδομένα, να μάθει καινούργια πράγματα σε γρήγορους ρυθμούς, με αποτέλεσμα να αποδιοργανώνεται από τις νέες του δυνατότητες καθώς και από το αίσθημα ανεξαρτησίας .Το άγνωστο και τα μονοπάτια της νέας γνώσης φαντάζουν με δέος στα μάτια των παιδιών που μεγαλώνουν. Επίσης οι φόβοι έχουν ως στόχο να προκαλέσουν την προσοχή των γονέων, οι οποίοι την δεδομένη στιγμή στηρίζουν το παιδί  και το ενθαρρύνουν να μάθει τρόπους με τους οποίους θα ελέγχει επικωδομητικά τον φόβο του. Αν το παιδί κυριευθεί από την αντίδραση του στον φόβο, αυτή η πολύ σημαντική ικανότητα προσαρμογής, αναστέλλεται και το παιδί αντιμετωπίζει θέματα στην καθημερινή του ζωή.(απομόνωση, αδυναμία ανάπτυξης κοινωνικότητας ,σχολική φοβία και άλλες συμπεριφορές που διαρκούν ένα διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών.) Οι παιδικές φοβίες θεωρούνται φυσιολογικές και συνηθισμένες, πάντα όμως αξιολογούνται με βάση τις συνέπειες και την ένταση, που παρουσιάζουν στην ζωή του παιδιού. Στην περίπτωση που η καθημερινότητα παιδιού και οικογένειας εμποδίζονται σημαντικά, η παρέμβαση ενός ειδικού θεωρείται αναγκαία.

   Πως μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά:

 Λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τους παιδικούς φόβους. Ακούγοντας τον φόβο του παιδιού χωρίς να τον υποτιμούν ή να τον ενοχοποιούν.   … ¨¨Ο φόβος είναι κάτι φυσιολογικό που κάποτε όλοι έχουμε αισθανθεί.¨¨

  • Βοηθώντας το παιδί μας να αναπτύξει δεξιότητες ώστε να αντιμετωπίζει ένα φοβικό αντικείμενο ή μια κατάσταση. (πχ Αν φοβάται έναν ήχο από μια συσκευή δείξτε του το κουμπί ώστε να την απενεργοποιήσει μόνο του ή αν φοβάται το σκοτάδι το βράδυ δώστε του ένα μικρό φακό δίπλα του).Το παιδί θα αισθανθεί ότι έχει τον έλεγχο της κατάστασης και ταυτόχρονα θα μάθει να αναζητά λύσεις σε κάθε δυσκολία.
  • Φέρνοντας το παιδί σταδιακά και όχι δια της βίας , σε επαφή με το φοβικό αντικείμενο έχοντας δημιουργήσει συνθήκες ασφάλειας. Αλληλεπίδραση και σταδιακή ασφαλής επαφή με το φοβικό αντικείμενο. Του δείχνουμε στην πράξη ότι το αντικείμενο δεν αποτελεί πρακτικά κίνδυνο για το παιδί.
  • Αναφέροντας στο παιδί άλλες προηγούμενες θαραλλέες του πράξεις και επιτεύγματα. Θυμίστε του, αντίστοιχες στιγμές που φοβόταν και παρόλα αυτά κατόρθωσε να το ελέγξει.
  • Συζητώντας   ανοιχτά με το παιδί, τους φόβους του και εξηγώντας με λογικά επιχειρήματα πόσο πραγματικός ή υπερβολικός  είναι ο κίνδυνος που αισθάνεται.
  • Δείχνοντας ψύχραιμοι και υποστηρικτικοί προς το παιδί το βοηθάμε να αισθανθεί ασφάλεια. Πολλές φορές ο τρόπος που εμείς οι γονείς διαχειριζόμαστε τους φόβους μας αποτελεί πρότυπο μάθησης για τα παιδιά , κάθε φορά που ταυτίζονται μαζί μας .
  • Ενθαρρύνοντας το παιδί να ¨¨δε騨 το φοβικό αντικείμενο από την ευχάριστη πλευρά και να το συνδέσει με πιο θετικά συναισθήματα.
  • Προτείνοντας στο παιδί να σκέφτεται τα παιχνίδια του ή μια πολύ θετική για εκείνο, εμπειρία κάθε φορά που κυριεύεται από έντονο φόβο.  

 

     Οι φόβοι εμφανίζονται και υποχωρούν   συνήθως από μόνοι τους,     όμως δεν είναι δυνατόν να ¨¨ξεριζωθούν¨¨ ολοκληρωτικά. Μέσα από την διαδικασία της αποτελεσματικότερης διαχείρισης των φόβων, το παιδί αναπτύσσεται και μαθαίνει πώς να προστατεύει , να καθησυχάζει και να γνωρίζει ταυτόχρονα τον εαυτό του .

 

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα

Ψυχοθεραπεύτρια-Συντονίστρια Σχολών Γονέων

Αγίου Νικολάου 6- Τήλε.22310-46085

Άρθρο από την σχολική εφημερίδα "εφημεριδούλης" - Ουράνιο Τόξο

 

 

<< Έναρξη < Προηγούμενο 1 2 3 4 Επόμενο > Τέλος >>
Σελίδα 4 από 4